خدماتي كه به اين بيماران ارائه مي شود ، شامل كليه راديوگرافي هاي ساده و راديوگرافي هاي اختصاصي اعم از سيستم گوارشي – ادراري ، تناسلي – كبدي ، صفراوي – فيستولوگرافي و ... كه نياز به تزريق يا خوراندن مواد حاجب اشعه ( Contrast media ) را دارد شامل مي شود .
در مبحث سونوگرافي نيز اشاره به اين نكته لازم است كه علاوه بر انجام سونوگرافي كليه ارگانهاي داخلي – نسوج نرم سطحي و عمقي Soft tissue - گنادها ( Ovary-Testis) – تيروئيد و پاراتيروئيد ، پروسيجرهاي جايگزيني به جاي جراحي بطور مثال تخليه كيست و آبسه ، تخليه پلورال افيوژن ، ريداكشن يا انما با نرمال سالين يا هوا در موارد انواژيناسيون نيز انجام مي شودكه اعمال فوق همگي تحت گايد سونوگرافي انجام پذير است. بلوكاژ ، درناژ و بيوپسي از كليه بافتهاي بدن نيز تحت گايد سونوگرافي و در شرايط بي حسي موضعي در بخش راديولوژي يا تحت بيهوشي در اتاق عمل نيز جزء فعاليتهاي اين بخش مي باشد .
آشنايي با خدمات بخش راديولوژي
راديوگرافي هاي ساده اطفال
كليه راديوگرافي هاي ساده اطفال در بخش راديولوژي بيمارستان دكتر شيخ انجام پذير است. مشروط به اينكه بيمار و همراهيان وي همكاري لازم را با تكنولوژيست مربوطه داشته باشند. از آنجائيكه در اطفال بافت ها و نسوج حساسيت بسيار بالائي نسبت به اشعه دارند و به عبارتي ديگر خطرات تشعشعي زياد است، بايد به توصيه هاي تكنولوژيستان هنگام انجام راديوگرافي توجه كامل مبذول داشت تا از تكرار راديوگرافي جلوگيري به عمل آيد. راديوگرافي فقط با تشخيص پزشك و درخواست وي انجام پذير است.
سونوگرافي
در بخش راديولوژي-سونوگرافي بيمارستان فوق تخصصي كودكان دكتر شيخ علاوه بر اطفال، بزرگسالان نيز جهت انجام سونوگرافي پذيرش مي شوند وانجام انواع سونوگرافي امكان پذير است. فعاليت هاي تشخيصي چون ريداكشن – درناژ- بيوپسي - بلوكاژ اعصاب - تخليه كيست و آبسه و مايعات شكمي ( آسيت )- سونوانما همگي توسط پزشكان مجرب اين مركز انجام مي گيرد.
آشنايي با خدمات تخصصي :
1- بررسي راديولوژيك سيستم گوارشي كه شامل
الف) باريم سوالو B.S يا بلع باريم ( راديوگرافي تخصصي مري )
ب) UGI يا مري ، معده ، اثني عشر ( راديوگرافي تخصصي مري ، معده ،اثني عشر )
ج) ترانزيت ( راديوگرافي تخصصي از روده باريك)
د) باريم انما يا B.E (راديوگرافي تخصصي از روده بزرگ )
2- بررسي راديولوژ يك سيستم ادراري كه شامل
الف) IVP راديوگرافي تخصصي كليه ها- حالب و مثانه
ب) VCUG راديوگرافي تخصصي پيشابراه و مثانه
ج) يورتروگرافي رتروگراد
د) يورتروگرافي آنتي گراد
3- كلانژيوگرافي ( راديوگرافي تخصصي از سيستم صفراوي و كبدي)
آشنايي با راديوگرافي هاي تخصصي دستگاه هاي مختلف بدن
- باريم سوالو: به معناي عكس رنگي از مري مي باشد.( مري ابتداي لوله گوارش است كه دهان را به معده مرتبط مي سازد.) جهت انجام اين راديوگرافي بيمار بايد 3 ساعت ناشتا ( NPO ) باشد. در اين راديوگرافي از پودر سولفات باريم براي نشان دادن مري استفاده مي شود و كودك بايد شيشه يا سرنگ به همراه داشته باشد. وجود دو نفر همراهي جهت نگه داشتن طفل و همكاري با تكنولوژيست لازم است. از آنجائيكه كليه راديوگرافي ها با تابش اشعه X همراه است به منظور جلوگيري از تكرار راديوگرافي بايد به دستورات و توصيه هايي كه از قبل و نيز هنگام انجام راديوگرافي توسط تكنولويست ارائه مي شود دقت كامل مبذول داشت. در انجام راديوگرافي اطفال نه تنهاهمكاري بيمار ( نوزاد يا كودك ) بلكه هر دونفرهمراهي لازم و ضروري مي باشد. جهت انجام باريم سوالو يا ازوفاگوگرام نوبت قبلي لازم مي باشد وجواب راديوگرافي در همان روز تحويل خواهد شد.
- UGI : عكس رنگي از مري، معده و ابتداي روده باريك مي باشد. بيمار ( كودك ) بايد 3 الي 4 ساعت ناشتا باشد و از خوردن هر گونه مايعات يا جامدات جدا خودداري شود. وجود دو نفر همراهي الزامي است وايشان بايد به توصيه هايي كه جهت انجام راديوگرافي ، توسط تكنولوژيست مربوطه ارائه مي شودبه دقت توجه نموده و همكاري لازم را داشته باشد تا از تكرار راديوگرافي ها جلوگيري بعمل آيد و نتيجه تشخيصي مطلوب حاصل گردد. به منظورخوراندن سولفات باريم به كودك به همراه آوردن شيشه يا سرنگ ضروري مي باشد. جهت انجام UGI نوبت قبلي لازم است وجواب راديوگرافي در همان روز تحويل خواهد شد مگر در موارد استثناء كه بيمار نياز به بررسي بيشتر و يا تهيه كليشه هاي تاخيري داشته باشد .
- ترانزيت : به معناي راديوگرافي از روده باريك است. كودك حداقل بايد 4 ساعت ناشتابوده واز خوردن هرگونه آشاميدني يا جامدات جدا خودداري نمايد. وجود دو نفر همراهي با بيمار ( كودك ) الزامي است و در صورت استفاده از شيشه ، بهمراه داشتن شيشه يا سرنگ نيز جهت خوراندن سولفات باريم به كودك ضروري مي باشد. براي انجام اين راديوگرافي نيز نوبت قبلي لازم است و جواب راديوگرافي در همان روز تحويل خواهد شد. مگر در موارد خاص كه نياز به بررسي بيشتر و يا تهيه كليشه هاي تاخيري خواهد داشت.
- باريم انما B.E : به معناي راديوگرافي از روده بزرگ مي باشد كه براساس علائم باليني بيمار ( كودك ) انواع متفاوتي دارد. در باريم انما به منظور بررسي بيماري هيرشپرونگ ( H.D ) هيچگونه آمادگي قبلي لازم نيست و از آنجائيكه اينگونه بيماران ( اطفال ) يبوست مزمن دارند و اجابت مزاج ، تقريبا 3 الي 4 روز يكبار انجام مي گيرد، جهت سهولت دفع از داروهاي ملين از قبيل روغن كرچك ، پارافين خوراكي يا شياف به طور دائم استفاده مي نمايند ولي براي انجام اين راديوگرافي به هيچ عنوان نبايد از اينگونه داروها يا مواد غذايي و ميوه جات ملين استفاه شود و در شرايطي كه روده تخليه نشده باشد بايد بررسي راديولوژيك صورت پذيرد. بنابراين نيازي نيست كودك ناشتا باشد. در باريم انما به منظور بررسي ضايعات مخاطي همچون كوليت، پوليپ، اولسر، ركتوراژي يا خونريزي توصيه مي شود دوبل كنتراست انجام گردد و جهت اين بررسي آمادگي كامل ضروري است. به اين معنا كه كودك بايد از شب قبل روغن كرچك يا شياف بيزاكوديل طبق دستور بخش راديولوژي مورد نظر استفاده نمايد و صبح روز انجام راديوگرافي كودك بايد ناشتا به بيمارستان مراجعه نمايد و از خوردن صبحانه جدا پرهيز كند. در هر دو مورد بالا استفاده از سولفات باريم جهت انجام راديوگرافي ضروري است و وجود دونفر همراهي با كودك الزامي مي باشد. به منظور انجام اين كار تخصصي بايد نوبت قبلي گرفته شود و درپاره اي موارد جواب روز بعد تحويل مي گردد. توجه و دقت كافي همراهيان كودك به توصيه هاي تكنولوژيست ها الزامي و در جهت انجام راديوگرافي فوق، بسيار كارساز و سودمند مي باشد. به همراه داشتن سرنگ و ست سرم روز انجام راديوگرافي لازم مي باشد كه دستور تهيه آن روز نوبت گيري توسط بخش راديولوژي ارائه مي گردد.
- بررسي راديولوژيك سيستم ادراري : معمولا پس از انجام سونوگرافي از سيستم ادراري توسط اورولوژيست ( نفرولوژيست ) توصيه مي شود. جهت انجام اين نوع راديوگرافي ها هماهنگي قبلي با بخش راديولوژي مورد نظر الزامي است و داروها و تحهيزات پزشكي لازم را نيز روز انجام راديوگرافي ، بيمار بايد به همراه داشته باشد.
- IVP : به منظور بررسي سيستم ادراري فوقاني نظير كليه ها ، حالب و مثانه توصيه و انجام مي شود. اين راديوگرافي با تزريق دارو همراه است و چنانچه كودك زير يكسال باشد هيچگونه آمادگي لازم نيست، همچنين در موارد اورژانس نيز آمادگي قبلي ضرورت ندارد ولي در ساير موارد بيمار بايد با آمادگي قبلي به بخش راديولوژي جهت انجام اين راديوگرافي مراجعه نمايد. آمادگي لازم شامل خوردن روغن كرچك يا استعمال شياف بيزاكوديل مي باشد كه طبق دستور بخش راديولوژي مربوطه بايد انجام شود. در صورتيكه آمادگي لازم باشد بيمار بايد صبح روز مراجعه به بخش راديولوژي ناشتا باشد و از خوردن صبحانه جدا اجتناب نمايد. انجام راديوگرافي با نوبت قبلي امكان پذير است و در صورتيكه نياز به بررسي بيشتر نباشد جواب در همان روز تحويل خواهد شد. در صورتيكه بيمار ( كودك ) حساسيت غذايي يا دارويي داشته و يا مبتلا به بيماريهاي متابوليك يا سيستميك بوده ، بايد تكنولوژيست مربوطه را از ابتدا آگاه سازد. توجه به نكته اخير بسيار حائز اهميت مي باشد.
- VCUG : به منظور بررسي سيستم ادراري تحتاني يعني پيشابراه و مثانه انجام مي شود. اين راديوگرافي با سونداژ و تزريق دارو همراه است بنابراين هماهنگي قبلي با بخش راديولوژي و نوبت قبلي لازم مي باشد. بيمار نياز به آمادگي قبلي ندارد و ممنوعيت غذايي لازم نيست. وجود دو همراهي جهت انجام راديوگرافي الزامي مي باشد. در اين راديوگرافي توجه به آموزش ها و توصيه هاي تكنولوژيست به منظور انجام اين راديوگرافي بسيار سودمند بوده و از تكرار پرتودهي جلوگيري مي كند. معمولا جواب گرافي در همان روز تحويل مي گردد.
- يورتروگرافي رتروگراد: بررسي سيستم ادراري تحتاني و بالاخص پيشابراه در جهت عكس فيزيولوژيك اطلاق مي شود. در اين روش تزريق دارو از طريق سوند و از پائين انجام مي پذيرد. معمولا در اطفال اين راديوگرافي به طور اختصاصي درخواست نمي شود و در واقع قسمتي از VCUG تلقي شده و درخواست مي گردد.
- يورتروگرافي آنتي گراد: به صورت كاملا اختصاصي به بررسي سيستم ادراري از طريق تزريق دارو در محل اطلاق مي شود كه مي تواند در حين عمل جراحي در اتاق عمل صورت پذيرد يا پس از نصب سوند راديوگرافي در بخش راديولوژي انجام شود.
- كلانژيوگرافي : به منظور بررسي سيستم كبدي و صفراوي انجام مي شود و مجاري صفراوي داخل و خارج كبدي – كيسه صفرا – سنگ هاي صفراوي و ... را آشكار مي سازد. اين راديوگرافي با تزريق دارو همراه است و به روشهاي مختلف انجام مي گردد . امروزه سونوگرافي سيستم كبدي تقريبا جايگزين اين روش شده است چون هم روشي غير تهاجمي محسوب مي شود و نيز به دور از خطرات تشعشعي مي باشد. البته لازم به ذكر است كه به عنوان يكي از پروسيجرهاي تشخيصي در حين جراحي در اتاق عمل و به صورت پرتابل هنوز كاربرد زيادي دارد .
تجهيزات مورد نياز بخش راديولوژي كه به جهت تشخيص بيماريها بسيار حائز اهميت مي باشد و پر واضح است كه در امر درمان نيز تاثير فوق العاده اي ( چه از نظر اقتصادي براي بيمار و بيمارستان و بالطبع جامعه و چه از نظر پيامدهاي اجتماعي ) دارد عبارتند از :
دستگاههاي راديولوژي :
- راديولوژي ثابت آپلم ( apelem) مجهز به فلوروسكوپي
- راديولوژي ثابت شيمادزو ( shimadzu)
- راديولوژي پرتابل شيمادزو ( shimadzu)
دستگاههاي سونوگرافي :
- سونوگرافي داپلر (esoate /mglab 50 kuision )
- سونوگرافي زيمنس (simens)
- سونوگرافي توشيبا (toshiba )
- سونوگرافي پرتابل (gemedical )
لازم به ذكر است بخش راديولوژي بيمارستان دكتر شيخ از آذر 1387 سيستم تاريكخانه حزف شد و مجهز به سيستم ديجيتال CR مي باشد . اين سيستم كه از برند ردلينگ radlink مجهز به پرينتر sony مي باشد كار با سيستم CR نسبت به تاريكخانه دستي مزاياي زيادي دارد كه به تعدادي از آنها اشاره مي شود
- مي توان در فضاي باز و روشن كار پروسيسينگ فيلم انجام شود
- بايگاني فيلم ها به صورت ديجيتال و نرم افزاري انجام مي شود
- احتمال خراب شدن فيلم ها و سياه شدن به حداقل مي رسد
- كم شدن پرتو گيري بيمار در اثر پردازش نرم افزاري سيستم انجام ميشود و بسيار اهميت دارد
پرسنل شاغل در بخش راديولوژي
آقاي دكتر علمداران ، رئيس دانشكده پزشكي
آقاي دكتر حبراني ، رئيس بخش راديولوژي
آقاي رضا جاني ، كارشناس راديولوژي – مسئول بخش
آقاي علي غلامي مشهدي و آقاي حميد رضا ارجمندي ، كارشناس راديولوژي
خانم مهري يوسفي حسن آباد و خانم ناهيد شيرزادي و آقاي فرهاد تبريزي ، كاردان راديولوژي
خانم محبوبه بلوچي و خانم اكرم سازوار : منشي سونوگرافي و راديولوژي
خانم هاجرصفدري و آقاي حسن بهرامي نژاد ، نيروي خدماتي بخش
بيمارستان دکتر شيخ
