ارزیابی مشخصات کویل های دستگاه تصویربرداری تشدید مغناطیسی مربوط به ناهمگنی میدان امواج فرکانس رادیویی با استفاده از توالی پالس اسپین اکوی مرسوم
محمد علی عقابیان1، شاهین مهدیپور2، نادر ریاحی عالم1، بهروز رفیعی3، حسین قناعتی4
1- دانشيار گروه فیزیک و مهندسی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکي تهران و مرکز تحقیقات علوم و تکنولوژی در پزشکی تهران.
2- کارشناس ارشد، مرکز تحقیقات علوم و تکنولوژی در پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران.
3- کارشناس، مرکز تصویربرداری امام خمینی، مجتمع درمانی امام خمینی تهران.
4- دانشیار گروه رادیولوژی، دانشگاه علوم پزشکي تهران و مرکز تحقیقات علوم و تکنولوژی در پزشکی تهران.
تاریخ دریافت نسخه اصلاح شده: 12/4/85 تاریخ پذیرش مقاله:26/5/85
مقدمه: یکی از مهمترین عوامل عدم یکنواختی تصویر در تصویربرداری تشدید مغناطیسی، ناهمگنی در ارسال و دریافت پالس امواج با فرکانس رادیویی[1]است و می تواند در مطالعات کمی نیز مؤثرترین منبع خطا باشد. بخشی از این ناهمگنی بیانگر ویژگی کویل امواج با فرکانس رادیویی و بخشی دیگر نیز ناشی از برهمکنش میدان امواج با فرکانس رادیویی با ماده مورد تصویربرداری است. در این مطالعه با استفاده از فانتوم روغن، ناهمگنی میدان امواج با فرکانس رادیویی در کویلهای سطحی و حجمی بررسی شده است.
مواد و روشها: برای تعیین نایکنواختی امواج با فرکانس رادیویی روشی بر مبنای توالی اسپین اکو (θ-180) بکار گرفته شد که قبلا توسط مولف پیشنهاد و گزارش شده است. در این روش، تصاویر متعددی با پارامترهای یکسان تصویربرداری در زوایای انحراف مختلف از یک برش که با دستگاه تصویربرداری تشدید مغناطیسی[2]از فانتوم یکنواخت تهیه می شود. سپس شدت سیگنال بدست آمده در این تصاویر با مدل ریاضی سیگنال دستگاه تصویربرداری تشدید مغناطیسی تطبیق داده می شود. از آنجاییکه این معادله ریاضی بیانگر رابطه میان شدت سیگنال و زاویه انحراف در یک توالی اسپین اکو (θ-180) است میتوان تغییرات مقدار انتقال و دریافت کویل امواج با فرکانس رادیویی را بر حسب تغییرات سیگنال از مقدار واقعی آن (که توسط مدل بدست می آید) اندازه گیری نمود. در موارد کاربرد کویلهای سطحی که تنها بعنوان گیرنده عمل می کنند (در این حالت کویل بدن ارسال پالس امواج با فرکانس رادیویی را انجام می دهد)، ابتدا نتایج اندازه گیریهای همگنی کویل دریافت بدست می آید، و سپس ویژگیهای ارسال کویل بدن بررسی می شود.
نتایج: ضریب تغییرات (C.V) بر حسب تغییرات R(r) و یا T(r) نسبت به مقادیر آنها در مرکز کویل بدست آمد. برای مقدارهمگنی ارسال T(r) در تصاویر کویل سر، ضریب تغییرات 6% بود. از آنجا که کویلهای حجمی هم بعنوان فرستنده و هم گیرنده عمل می نماید، هرگونه نایکنواختی در یکی از مراحل دریافت یا ارسال منجر به ناهمگنی میدان امواج با فرکانس رادیویی می شود. به استثنای کویلهای سطحی تغییرات حاصل از عمل کویل دریافت در تمام موارد کمتر از کویل ارسال بود که قابل قبول می باشد. تغییرات مقدار عملکرد حساسیت دریافت کویلهای سطحی بدلیل حساسیت ذاتی متفاوت آنها در مناطق مختلف میدان زیاد می باشد که طبق انتظار بود.
بحث و نتیجه گیری: باتوجه به کوچک بودن اثر برهمکنش میدان رادیوفرکانس در فانتوم روغن، تغییرات نشان داده شده در مقدار T(r) ناشی از ناهمگنی میدان B1 سیستم کویل است. از آنجا که کویل سر هم بعنوان فرستنده و هم گیرنده عمل می نماید، هرگونه نایکنواختی در یکی از مراحل دریافت یا ارسال منجر به ناهمگنی میدان رادیوفرکانس می شود. (مجله فیزیک پزشکی ایران، دوره 2، شماره 8، پاییز 84 : 65-61)
واژگان كليدي: همگنی امواج فرکانس رادیویی ، یکنواختی تصویر، کویلهای RF
[1]- RF
[2]- MRI