نکات ايمنی کاربا اتوکلاو

اتوکلاو دستگاهی است که با استفاده از بخار آب تحت فشار عمل استريليزاسيون را انجام می دهد. درهنگام کار با اين دستگاه به نکات زير توجه نماييد:

بهتر است جهت جلوگيری از تشکيل رسوب در دستگاه اتوکلاو ، از آب مقطر استفاده نماييد.

سطح اب درون دستگاه نبايد از انتهای پايين ديگ بالاتر رود.

پيچهای درب را بايد کاملا" محکم بست. برای اين منظور بايد پيچهای روبروی هم بسته شود تا درب دستگاه به طور يکنواخت محکم شده و بخار آب از آن خارج نشود.

استفاده از دماهای بيشتر از ميزان لازم و مدت زمان طولانی تر تفاوتی در نتيجه حاصل ندارد. بهتر است از دما و زمانی که طبق دستورالعمل لازم است پيروی گردد. به طور معمول برای استريليزاسيون محلولها و تيپها و ويالهای کار با DNA 20 دقيقه دمای 121 درجه کافی است. برای وسايل و مواد کار با RNA 45 دقيقه دمای 121 درجه در صورت اطمينان بيشتر تکرار اين برنامه کافی می باشد.

ظروف دارای محلول را نبايد پر کرد و حداقل بخشي از ظروف بايد خالی باشد.

درب ظروف ، مخصوصا" آنهايی که حاوی محلول هستند را کاملا" نبنديد، بلکه مقدار آن را شل نموده تا بخار آب ايجاد شده از آن خارج شود.

پس از اتمام زمان لازم برای استريل کردن نمونه ها، جهت بازکردن درب دستگاه به صورت زير عمل کنيد:

منبع حرارت را خاموش کنيد و دريچه خروج بخار را باز نمائيد(دريچه خروج بخار را آهسته بازکنيد مخصوصا" اگر محلول داخل اتوکلاو داريد اين عمل خيلی به آهستگی بايد انجام گيرد) تا فشار داخل دستگاه به صفر برسد و پس از آن درب دستگاه را باز نماييد.

نکات ايمنی ونحوه کار با آون هيبريداسيون

آون هيبريداسيون دستگاهی است که همزمان با ايجاد دمای لازم و حرکت دورانی، شرايط را برای واکنشهای دورگ سازی مهيا می سازد.

مکان دستگاه:

دستگاه بايد درمکانی قرار گيرد که در اطراف ان فضای کافی برای کار با ان وجود داشته باشد.

- چون درب دستگاه روبه بالا باز می شود ، بالای آن به اندازه ای که درب دستگاه به طرف آن با باز می شود ، نبايد مانعی قرار گرفته باشد.

- دستگاه بايد درمکانی صاف قرار گرفته و ترازی که پشت ان قرار دارد، تنظيم گردد.

نحوه کار با دستگاه:

- غشاء ومحلولهای مربوط به واکنش دورگ سازی را درون لوله های مخصوص قرار دهيد.

- لوله ها را در سبد چرخنده قرار دهيد و آن را درون محفظه دستگاه بگذاريد.

- پيچ تنظيم سرعت چرخش و دما را در پايين ترين ميزان قرار دهيد.

- دستگاه را روشن کنيد.

- کليد مربوط به دستگاه چرخنده را روشن کرده و ميزان چرخش با پيچ کنترل آن را تنظيم کنيد.

- دما را به حد نياز افزايش دهيد.

- پيچ تنظيم دمای ايمنی را چند درجه بيشتر از دمايی که مورد نظرتان است، برای اطمينان از عدم افزايش دمای بی رويه ، تنظيم کنيد.

نکاتی ديگر پيرامون کار با دستگاه آون هيبريداسيون

- لازم است که درب لوله های مخصوص کاملا" محکم شود و از بيرون ريختن مايعات جلوگيری شود. در صورتی که در کاملا" محکم نمی شود و مايعات از آن خارج می گردد حتما" بايد واشر و در صورت لزوم لوله جديدی مورد استفاده قرار گيرد.

- 10 تا 15 دقيقه پس از قرار دادن لوله ها در دمای 60 تا 68 درجه ، پس از قطع کردن چرخش دستگاه، درب لوله ها را کمی باز نماييد تا بخار آب ايجاد شده از آن خارج شود. سپس دوباره درب آنها را ببنديد و درون دستگاه قرار دهيد.

- موقع قرار دادن لوله ها در سبد چرخنده حتما" بايد تقارن حفظ شود. اگر از يک لوله استفـــــاده می کنيد آن را در وسط سبد ، و اگر از دو لوله استفاده می کنيد، انها را روبروی هم قرار دهيد.

- ازريخته شدن محلول در سينی ثبت دستگاه جلوگيری نماييد. در صورت آلوده شدن دستگاه با مايعات ، پس از خاموش کردن دستگاه، آن را با پارچه نرم که سايش ايجاد نکند، تميز نماييد.

الکتروفورز

تعريف: به حرکت يونهای کوچک و مولکولهای باردار در محلول که تحت تأثيرميدان الکتريکی انجام می گيردا لکتروفورز گفته می شود ميزان حرک ذات بستگی به اندازه و شکل و مقدار بار مولکول، جريان ا الکتريکی و مقاومت محيط دارد.

الکتروفورز پروتئين ها

محيطهای زمينه برای الکتروفورز پروتئين ها

1- کاغذ استات سلولز و موادی که به صورت لايه های نازک استفاده می شوند که جداسازی براساس بارالکتريکی است.

2- ژل های آگارز، نشاسته و پلی اکريلاميد که جداسازی براساس اندازه مولکول و بار الکتريکی است.

ژل نشاسته

- قطر منافذ ژل کم است.

- جداسازی براساس اندازه مولکولی است.

- کيفيت نشاسته بسيار مهم است و بايد خالص باشد.

ژل پلی اکريلاميد

- قطر منافذ ژل مشابه اندازه پروتئينها است.

- از نظر شيميايی خنثی است.

- شفاف و بيرنگ است.

- ژل پلی اکريلاميد بايد پيش از افزودن عوامل پلی مريزه کننده degas شود.

- به ژل های رقيق پلی اکريلاميد مقداری آگارز اضافه می شود تا استحکام داشته باشد.

- اگر ژل آگارز بارها جوشانده و استفاده شود تغليظ می گردد و بافر آن نيز غليظ می شود بهتر است که يا در مقادير کم تهيه شود و يا مقداری آب (نه بافر) به آن اضافه گردد.

- پيش از هر بار استفاده از تانک افقی بهتر است بافر آن را به هم زد تا يونها به طور يکنواخت در ان پراکنده شوند.

- ارتفاع بافر روی ژل نبايد زياد باشد(چند ميلی ليتر) در غير اينصورت جريان بيشتر از بافر عبور می کند تا از ژل و زمان الکتروفورز افزايش می يابد.

- اگر به هنگام خارج کردن شانه از درون ژل روی آنرا بافر پوشانده باشد شانه راحت تر خـــارج می شود.

- هيچگاه به دستگاه مولد برق که روشن است سيم های تانک را وصل نکنيد بلکه ابتدا دستگاه را خاموش کرده و سپس سيم ها را وصل نموده و ولتاژ را بالا ببريد.

- هيچگاه هنگام برقرار جريان انگشت خد را درون بافر وارد نکنيد چون امکان برق گرفتگی وجود دارد.

- هنگام رنگ اميزی ژل مراقب اتيديم برومايد باشيد زيرا موتاژن بسيار قوی است.

- فورماميد در ژل های denaturing

الکتروفورز RNA

تعريف: حرکت مولکول RNA که دارای بار منفی است به سمت آند.

در مورد عوامل مؤثر در الکتروفورز RNA به بخش الکتروفورز DNA مراجعه شود.

علاوه بر موارد ذکر شده در بخش الکتروفورز DNA توجه به نکات زير در مورد الکتروفورز RNA ضروری است:

- مولکول RNA دارای ساختارهای ثانويه است از جمله بخشهای سنجاق سری و نواحی مکمل در تک رشته که دو رشته ها را می سازند (tRNA) اين عوامل برحرکت RNA بر روی ژل اثر می گذارند.

- به دليل وجود ساختارهای ثانويه RNA را پيش از بردن در ژل denature می کنند تا تخمين وزن مولکولی آن صحيح تر باشد.

- عوامل دناتوره کننده که استفاده می شوند عبارتند از:

- فورماميد که بسيار سمی و خطرناک است.

- اوره

- متيل مرکوريک هيدروکسايد که فقط در ژل آگارز استفاده شده و بسيار سمی و فرار است.

آزاد توليد می شود بايد محلول تازه تهيه شده آن استفاده شود. در مورد ژل های native و Continues برای خروج راديکال های اضافی از ژل و جلوگيری از اثر آنها بر پروتئين چند دقيقه ژل پيش از بردن نمونه بايد چند دقيقه به دستگاه مولد برق وصل شود.

نکات مهم در تهيه ژل

- اطمينان از تميز بودن شيشه ها، مراحل شستشو به ترتيب عبارتند از:

اسيد کروميک ( بمدت 13-12 ساعت) – شستشو با آب – شستشوبا اتانل – شستشو با استن

- Spacer ها بايد همه قطر يکسان داشته و مشابه شانه باشند.

- شيشه ها به يکديگر و به تانک توسط آگار، و يا چسب مخصوص چسبانده می شود وازلين توصيه نمی شود.

- Degas کردن ژل که بيش از افزودن عامل پلی مريزه کننده انجام می گيرد چون اکسيژن مانع پلی مريزه شدن می شود.

- ريختن ايزوبوتانل بر روی ژل Resolving به منظور عدم تماس ژل با اکسيژن هوا و نيز صاف شدن ژل انجام می گيرد.

- بهتر است که ژل Resolving يک شب تا صبح بماند تا پلی مری شدن کامل شود و بعد ژل Stacking ريخته شود.

نکات ضروری درهنگام کار با انکوباتورها

1- انکوباتورها تا حدامکان بايد در نزديکی هودهای کشت سلولی يا هودهای ميکروبی قرار داده شوند.

2- انکوباتور را در سطحی مطمئن قرار دهيد.

3- انکوباتور ا در برروی سطحی صاف و در حالت تعادل قرار دهيد.

4- از قرار دادن انکوباتور در جای مرطوب و خيلی گرم که محل مناسبی برای رشد باکتريها است خودداری کنيد. دمای محيط بايد بين 5 تا 40 درجه سانتی گراد بوده و حداکثر رطوبت 80 درصد، دردمای 31 درجه سانتيگراد و يا 50 درصد دردما 40 درجه سانتی گراد باشد.

5- انکوباتور را در نزديک درهای اصلی يا جريانات هوائی و هواکش ها قرار ندهيد.

6- در صورت امکان انکوباتور کشت سلولی در اتاق کشت و انکوباتور ميکروبی در محل مناسب خود قرار گيرد.

7- بعد از مشخص کردن مکان انکوباتور بايد تمام محلهای اتصال گاز و آب را در دستگاه که موجب شوک وصدمه به می گردد را کنترل کنيد.

8- هنگامی که سيلندر متصل می باشد از کار کردن با سيفون سيلندر خود داری کنيد.

9- بعد از وصل کردن تنظيم کننده سيلندر گاز CO₂ ، فشار گاز در مانومتر اوليه (طرف سيلندر گاز) بايد در حدود kg/cm2G 250 يا MPaG5/24 و در طرف ديگر kPaG 196 يا cm2G/kg2 باشد.

10- هنگاميکه درجه حرارت انکوباتور بر روی 37 تنظيم می باشد درجه حرارت محيطی نبايد از 32 درجه بيشتر باشد.

11- از گذاشتن مواد فرار يا قابل اشتعال (اتر،بنزين، الکل ، پروپان) در انکوباتور خودداری کنيد.

12- از آب تقطير شده يا خالص برای پر کردن محفظه آب جهت ايجاد رطوبت استفاده کنيد. و سطح آب را در محل ذخيره هميشه کنترل شود.استفاده از مقادير کم سولفات مس و يا ساولون برای جلوگيری از رشد قارچها و کپک ها در آب داخل انکوباتور مناسب است.

13- ظروف کشت سلول يا پليت های باکتريها را با فاصله از يکديگر قرار دهيد تا جريان هوا به خوبی صورت گيرد، اگر فاصله اين ظروف کم باشد تعديل دما و گاز CO₂ در بين آنها به خوبی صورت نمی گيرد.

14- هميشه مراقب باشيد که درب داخلی انکوباتور خوب بسته شده است.

15- قبل از برداشتن فلاسک های کشت سلول يا پليت ها باکتريها از دستکش های لاتکس استفاده نموده و حتما" دست ها را ضد عفونی نمائيد.

16- برای تميز کردن دستگاه از ريختن آب روی آن خود داری کنيد.

17- هنگامی که می خواهيد انکوباتور را تميز کنيد از برس ف اسيد، بنزين ، تينر، استفاده نکنيد، اين عمل باعث از بين رفتن رنگ دستگاه و صدمه به پوشش آن می شود. همچنين قسمت های پلاستيکی ممکن است دچار تغيير شکل گردند. هيچوقت از مواد شيميايی فرار مانند بنزين در قسمت های پلاستيکی استفاده نکنيد. مواد دترجنت بهترين انتخاب برای شستشوی دستگاه می باشند.

18- برای تميز کردن داخل دستگاه از محلول سديم کلرايد يا محلول های هالوژن دار استفاده نکنيد که باعث خوردگی ديواره دستگاه می شود.

19- از محلول های قليائی يا اسيدی قوی استفاده نکنيد.

20- سنسور CO₂ در انکوباتورهای کشت سلولی تحت تاثير ميزان رطوبت بوده و پايين آمدن رطوبت باعث بالارفتن ميزان گاز CO₂ در دستگاه می شود. تميز نمودن مرتب اين سنسور با الکل 70 درصد يا ايزوپروپيل الکل ضروری است.

21- هنگام استفاده از الکل جهت تميز نمودن داخل انکوباتور دقت لازم را بعمل بياوريد بويژه اگر انکوباتور با الکل در درجه حرارت های بالا تميز شود و در اين شرايط الکل بخار شده تمام فضای داخل انکوباتور را فرا گرفته و ممکن است خطر انفجار روی دهد بنابراين تمام الکل باقی مانده را به خوبی پاک کنيد.

22- برای جلوکيری از آلودگی در انکوباتور ها ؛ فقسه ها و ديواره دستگاه همواره بايد خشک باشد در اثر باز ماندن درب دستگاه به مدت طولانی رطوبت موحود در انکوباتور به صورت قطرات آب در آمده و اين قطرات روی قفسه و ديواره ها باعث رشد باکتريها، قارچها ، و مخمرها می شود در اين موارد

آب موجود را کاملا" خشک کنيد و محل را به خوبی ضد عفونی نماييد به خصوص اگر مقداری از محيط کشت روی قفسه يا داخل انکوباتور ريخته است. به همين خاطر بيش از اندازه فلاسک های کشت را با محيط پر نکنيد زيار در اثر تکان خوردن اين محيط ها داخل انکوباتور ريخته و محل مناسبی را جهت رشد عوامل آلوده کننده بوحود می آورد.

23- در صورت ديدن آلودگی در فلاسک های کشت بلافاصله تمام کشت ها را خارج نموده و داخل انکوباتور ا به خوبی با الکل 70 درصد ضد عفونی نماييد قفسه ها را نيز می توانيد در داخل فورقرار داده تا استريل کردند.

24- تعويض به موقع ظرف آب داخل دستگاه، در انکوباتور های کشت سلولی بسيار ضروری است.

25- بهترين انواع انکوباتورهای CO₂ آنهائی هستند که محفظه داخلی انکوباتور به قسمت های کوچکتری با دربهای جداگانه تقسيم شده اند که در صورت آلودگی در يک قسمت از انتشار آن به ساير قسمت های ديگر جلوگيری شود. همچنين اين نوع دستگاه ها دارای سيستم خود دار استريليزاسيون بوده که در هنگام ضد عفونی و تميز کردن دستگاه می توان از آن استفاده نمود. همچنين دارای دو ورودی گاز CO2 از دو سيلندر بوده تا در هنگام تمام شدن يک سر سيلندر از ديگری استفاده کند.

نکات ضروری در هنگام کار با هود

هودهای ميکروبی و کشت سلول

1- مطئن شويد که محيط هود از کار قبلی تميز شده است. برای اطمينان بيشتر يکبار ديگر به طور کامل داخل هود را با الکل 70 درصد بادستمال بدون کرک پاک کنيد.

2- به مدت حداقل 15 ذقيقه چراغ UV داخل هود را روشن نمائطد(مرطوب بودن سطح داخل هود با اکل اثر اشعه را بيشتر می نمايد. اين نکته بسيار دارای اهميت است که اثر UV در هنگامی که چراغ داخل هود خاموش بوده و مؤثرتر است همچنين در اتاق های کشت در هنگام استفاده از UV محيط بايد کاملا" تاريک باشد).

3- بعداز خاموش کردن چراغ UV هود را روشن نموده و 5 دقيقه صبر نمايد.

4- بايد توجه داشت که برای جلوگيری از الودگی در هود شايد به يک تکنيک بسيار دقيق آسپتيک خوب نياز است نه کاملا" به يک عملکرد معجزه آسای هود.

5- اعتماد به عمل فيلتراسيون هوا در جهت عملکرد موثر هودها کمی قابل تامل است و هميشه در صدی خطا وجود خواهد داشت. بنابراين اين هودها هرگز نمی توانند به طور کامل و 100% موثر بوده ولی می توانند احتمال الودگی را به ميزان بسيار زيادی کاهش دهند. در نتيجه وجود هوای تميز با تهويه مناسب دراتاق

6- جهت رسيدن به حداکثر راندمان کاری و اطمينان مستمر از عملکرد يک هود، کنترل مرتب آن بسته به شرايط استفاده ، تعداد استفاده کننده ها لازم و ضروری است.

7- هودهای مذکور بايد در محلی ايزوله و جدا از ساير قسمت های آزمايشگاه و جريانات شديد هوائی کار گذاشته شوند ( دور از دها و پنجره ها ، هواکش ها،خنک کننده ها و همچنين بدور از رفت و امدهای زياد کارکنان)

8- از ظروف آهنی يا چوبی برای نگهداری نيتروژن مايع يا حمل و نقل آن استفاده نمايد.

9- نيتروژن مايع بی رنگ، بی بو، بی مزه و کشنده است. نيتروزن مايع به سرعت ميزان اکسيژن محيط و بافت و هر قسمتی که روی آن ريخته شود ا کاهش داده و باعث ايجاد Saffocation می گردد. بنابراين هرگز نبايد برای کنترل آن داخل ظرف را ديد. مزه يا بو نمود زيرا به سرعت استنشاق می گردد. به همين خاطر نيتروژن مايع بخار می شود باعث کاهش شديد غلظت اکسيژن هوا شده و ممکن است باعث سرگيجه ، بی هوشی و حتی مرگ گردد.

10- نيتروژن مايع بی نهايت سرد است و يکی از مهمترين و حساس ترين نقاط بدن چشم ها است که به سرعت پس از تماس کوچک با نيتروژن مايع صدمات جدی می بيند.

11- نيتروژن مايع مشاهده شدنی نيست وقتی در معرض هوا قرار می گيرد ابر بخار تشکيل شود فقط رطوبت است در حالی که گاز نيتروژن به تنهايی قابل ديدن نيست.

12- پس از استفاده باقی مانده نيتروژن مايع را فقط در محيطهای سرباز و فقط روی زمين خالی نمايد.

13- ظروف نگهداری نيتروزن مطلع در جای تميز و خشک بدور از رطوبت ، مواد تميز کننده و مواد شيميايی يا ساير خورنده های شيميايی نگهداری کنيد . اين ظروف را فقط با آب يا محلولهای دترجنت ضعيف بشوئيد و سپس خشک نمائيد.

14- ميزان بخار شدن نيتروژن مايع بسته به زمان، موقعيت و شکل ظروف نگهداری و نحوه استفاده از ان متفاوت است. بازو بسته نمودن مستمر يا حرکت دادن ظرف حاوی نيتروژن از ميزان اثر سرمازائی می کاهد . سطح نيتروژن مايع را در ظرف هر هفته بايد اندازه گيری شود و مطمئن باشيد که به اندازه کافی بوده تا به مواد نگهداری شده در آن صدمه وارد نشود.

15- اگر نيتروژن مايع سريعتر از حد معمول بخار می شود بايد نسبت به تغيير ظرف نگهداری و محيط نگهداری آن اقدام نمود.

16- در مواقعی که شخصی بوسيله نيتروژن مايع دچار سرگيجه شد يا کمی بی هوش گرديد او را به محيطی که کاملا" باز باشد ببريد و از يک پزشک کمک بگيرد. اگر تنفس برای او مشکل است از اکسيژن استفاده نمايد و در صورت قطع ان از تنفس مصنوعی استفاده کنيد ، او را گرم نگهداريد تا پزشک از راه برسد.

17- اگر نيتروژن مايع روی دست ، پا و يا صورت بريزد بايد محل آسيب ديده را با دمای طبيعی بدن به سرعت هر چه بيشتر گرم نگهداشت، پوشش ناحيه را بايد از پوست جدا کرد و ناحيه را بايد از پوست جدا کرد و ناحيه را در حمام آب 42 تا 45 درجه سانتی گردد غوطه ور کرد.

موارد ايمنی و کار با دستگاه مولد نور ماوراء بنفش (UV)

از نور ماوراء بنفش (Ultra Violet) برای مقاصد مختلفی ازجمله مشاهده باندهای DNA جدا شده روی ژلهای تيمار شده با محلول اتيديوم بروميد استفاده می شود . اثات UV بر پوست شامل ايجاد شيار، لکه های پوستی و همچنين سرطان پوست می باشد و در چشم ورم، آب مروايد و سوختگی شبکيه ايجاد م نمايد. هنگام کار با دستگاه های مختلف مولد نور UV موارد ايمنی زير را بايد رعايت کرد:

پوشاندن تمامی قسمتهای پوست با استفاده از روپوشهای بلند و دستکشهای محافظ، مخصوصا" زمان که از UV دستی استفاده می نماييد.

استفاده از عينک محافظ

ابتدا ژل را بر روی صفحه دستگاه قرار دهيد و پس از گذاشتن شيشه محافظ دستگاه را روشن نماييد. درهنگامی که دستگاه روشن است از جابجا کردن ژل خودداری نماييد. در اين وضعيت ابتدا دستگاه را خاموش نماييد و بعد ژل را جابجا کنيد.

شيشه و اشياء کدر نور UV را جذب می نمايند. دقت نماييد حتما" بين پوست و چشم شما مانع شيشه ای يا کدر قرار داشته باشد تا از اثر مستقيم نور UV برآنها جلوگيری شود.

هنگام کار با دستگاه UV مواظب باشيد که از زوايای کناری شيشه محافظ در معرض نور UV قرار نگيريد. اغلب در هنگام کار با دستگاه اگر به طرفين دستگاه حرکت نماييد به علت فاصله شيشه از دستگاه در معرض نور UV قرار می گيريد.

بهتر است پس از استفاده از دستگاه و پس از خاموش کردن آن ، شيشه آن را با آب مقطر و دستمال کاغذی تميز نماييد.