|
مسئول واحد: معصومه نصر آبادی
دراين واحد وظايف بهداشت محيط به شرح ذيل ميباشد:
1)جمع آوري،تنظيم،طبقه بندي وتجزيه و تحليل اطلاعات وآمارهاي مورد نياز بهداشت محيط قسمتهاي مختلف بيمارستان.
2)شناخت،دسته بندي و تعيين اولويتها و نيازهاي بهداشت محيطي بيمارستان
3)اجراو پيگيري ونظارت بر اعمال مفاد ائين نامه ها ، ضوابط واستانداردها
4)تشکيل و شرکت در جلسات و کميته هاي علمي ،تخصصي،اجرايي بهداشت محيط و کنترل عفونت هاي بيمارستاني و پيگيري مصوبات آن در حيطه وظايف
5)انجام بازديد و نظارت مستمرو روزانه برابر مقررات بر حسب ضرورت ازاطاقهاي عمل بخشها تاسيسات آب وفاضلاب
واشپزخانه،انباروسردخانه مواد غذائي ،سرويسهاي بهداشتي ورختشويخانه
6)نظارت وکنترل بر امر تفکيک،جمع آوري،حمل ودفع مواد زائد
7)نظارت و پيگيري برنامه هاي مستمر گند زدائي قسمتهاي مختلف بيمارستان برابر ضوابط ودستورالعملهاي ابلاغي .
8) کلرسنجي آب و نمونه برداري به منظور کنترل آلودگي از قسمتهاي مختلف بيمارستان از قبيل آب و فاضلاب
9) پيگيري رفع نواقص بهداشت محيطي از طريق مسئولين زيربط
10) نظارت بر شرايط بهداشت حرفه اي و ايمني کليه قسمتهاي بيمارستان
11) برنامه ريزي در جهت مبارزه با حشرات و جوندگان.
12) برنامه ريزي –نظارت و پيگيري گندزدايي – سم پاشي قسمتهاي مختلف بيمارستان با در نظر گرفتن ضوابط بهداشتي و زيست محيطي
13) نظارت بر امر کنترل سلامت کارکنان( اخذ کارت بهداشتي و ضبط نتايج در پرونده بهداشتي افراد) قسمت آشپزخانه – آبدارخانه – رختشويخانه
14) ثبت فعاليتها و تنظيم گزارش ماهانه از اقدامات و اصلاحات انجام شده در رفع مشکلات بهداشتي
15) ارسال يک نسخه از گزارش ماهانه اقدامات اصلاحي به معاونت بهداشتي دانشگاه
|
مقدمه
روند رو به رشد آلودگیهای محیط زیست در جهان امروز و افزایش بحرانهای زیست محیطی موجود، مباحث مربوط به این رشته را در سطوح مختلف بینالمللی، منطقهای، ملی و استانی در محور برنامهریزی و تصمیمگیریهای كلان كشور و استان قرار داده است. لزوم مشاركت همگانی در حفظ محیط زیست ایجاب میكند كه فرهنگ زیست محیطی در بین عموم، گسترش یافته و اقشار مختلف اجتماع از مباحث و مسائل مربوط به محیط زیست آگاهی بیشتری یابند.
در این میان یكی از گروههای مهم اجتماعی كه نقش اساسی در فرهنگسازی و نهادینه ساختن رفتارهای مثبت و هنجارهای زیست محیطی در جامعه دارند مادران هستند. این گروه تأثیرگذار چنانچه از معضلات زیست محیطی موجود اطلاع بیشتری به دست آورند بنا به حس مادرانه و مهر ذاتی به فرزندان خود در حفظ حقوق اولیه نسلهای آینده مهین وارد عمل خواهند شد و با حركتی فراگیر در اصلاح سوء رفتارهای زیست محیطی فرزندان و نزدیكان خود خواهند كوشید.
مجموعه حاضر گامی كوچك است در تحقق این هدف بزرگ ، به طور قطع این گامهای كوچك در دلهای بزرگ مادران دوراندیش انگیزهای ایجاد خواهد كرد تا دست و اندیشه آنان را در پاكسازی و بهسازی محیط و ارتقای فرهنگ محیط زیست در جامعه به كار اندازد.
آب
آب مایه حیات است، زندگی تمام جانداران به آب وابسته است و تمام فعالیتهای انسان هم به آب نیاز دارد بیشترین مصرف آب در سه بخش كشاورزی، صنعت و مصارف خانگی است. مقدار آب تولید شده در طبیعت تقریباً ثابت است ولی به دلیل افزایش بیرویه جمعیت و مصرف نادرست از این منابع ارزشمند، امروزه با بحران آب مواجه شدهایم.
آب به دو صورت آبهای سطحی و زیرزمینی وجود دارد آن بخش از آب برف و باران كه روی زمین جاری است و به صورت نهرها، رودخانهها، تالابها و دریاها دیده میشود آب سطحی نامیده میشود و بخش دیگر هم در زمین نفوذ میكند و آبهای زیرزمینی را به وجود میآورد و ما به وسیله چشمه ، قنات و حفر چاه به آنها دسترسی پیدا میكنیم.
آب در منازل برای پخت و پز، شست و شو و آبیاری گیاهان به كار میرود اما آیا فكر میكنید همه آبی را كه ما روزانه در خانههای خود استفاده میكنیم واقعاً ضروری است؟ خوب است هریك از ما قبل از این كه شیر آب را باز میكنیم با خود بیندیشیم كه برای انجام كار موردنظر واقعاً به چه مقدار آب نیاز داریم و به دنبال اصلاح روش مصرف آب و یافتن راههای صحیح و كاربردی برای صرفهجویی در این ماده حیاتی باشیم.
عوامل اصلی آلودگی آب
فاضلابهای شهری و خانگی
فاضلابهای صنعتی
آلودگی آب با سموم و كودهای شیمیایی
آلودگی آب در منازل
ما در منازل خود مقدار زیادی آب مصرف میكنیم كه به دنبال آن فاضلاب فراوانی تولید میشود. پس از تصفیه آب موجود در فاضلاب ، از آن برای آبیاری محصولات كشاورزی استفاده میشود. اما بسیاری از مواد كه به فاضلاب راه یافتهاند در مراحل مختلف تصفیه از آن جدا نشده و به هنگام آبیاری زمینهای كشاورزی جذب محصولات كشاورزی شده و به این ترتیب ما با استفاده از آنها دچار بیماریهای مختلفی از جمله مسمومیتها و بیماریهای صعبالعلاج میشویم.
انواع پاككنندهها مانند پودرهای رختشویی، مایع ظرفشویی و سفیدكنندهها، انواع مواد نفتی همچون تینرها، حلالها، جلا دهندهها ، روغنهای سوخته از جمله مواد خطرناكی هستند كه ما وارد فاضلاب میكنیم.
پس چه خوب است قبل از وارد كردن این مواد به فاضلاب كمی با خود فكر كنیم آیا راه بهتری برای رهایی از آنها وجود دارد؟
راههای عملی برای كاهش آلودگی منابع آب
از پودرهای رختشویی، مایعات ظرفشویی، پاككنندهها و سفیدكنندهها در حد نیاز استفاده كنیم. كف زیاد نمیتواند سبب تمیزتر شدن ظروف یا لباسها شود بلكه نتیجه این كار تولید فاضلاب و آلودگی بیشتر است.
تینرها، حلالها و جلادهندهها را به اندازه نیازمان بخریم زیرا نگهدای این مواد در خانه به دلیل آتشزا بودن خطرناك است و ریختن آنها درون فاضلاب یا روی زمین نیز باعث آلودگی منابع آب میشود.
مراقب باشیم نفت، بنزین و روغن موتور وارد آبهای سطحی یا سیستم فاضلاب نشود.
بهتر است به جای رنگهای روغنی از رنگهای پلاستیكی استفاده كنیم زیرا این رنگها خطر كمتری برای محیط زیست دارند چه خوب است آنها را به اندازه مصرف تهیه كنیم، باقیمانده آن را دور نریخته و برای مصارف بعدمان نگه داشته و یا در اختیار دوستان و همسایگان قرار دهیم.
بازیافت: بازیافت یا بازیابی نام روشهایی است كه به كمك آن میتوانیم مواد مصرف شده را حفظ كنیم و دوباره مورد استفاده قرار دهیم. انسان امروزه موادی نظیر كاغذ، شیشه، فولاد و آلومینیوم را به مقدار فراوان برای تولید كتاب، روزنامه ، پاكت، جعبه، ظروف شیشهای ، قوطی ، وسایل نقلیه و بسیاری چیزهای دیگر به كار میگیرد.
مردم این مواد را پس از مصرف دور میریزند و این مسئله دو مشكل اساسی را به وجود میآورد اول این كه باید مقدار زیادی زباله را دفع كنیم تا بهداشت محیط حفظ شود مشكل دوم نیز آن است كه هر روز تقاضا برای مواد خامی كه این محصولات از آنها ساخته میشود افزایش مییابد، منابع موجود در زمین محدود هستند و اگر در روش مصرف خود تغییری ندهیم خیلی سریع به پایان میرسند.
امروزه در كشورهای صنعتی برای تهیه روزنامهها به میزان 25 تا 50 درصد از كاغذ بازیافت شده استفاده میكنند، در صنعت بستهبندی نیز 80 درصد جعبههای مقوایی، بازیافتی هستند.
زبالهها موادی هستند كه ظاهراً به درد نخور بوده و دور ریخته میشود، زبالههای خانگی شامل پس مانده مواد خوراكی، كاغذ ، شیشه ، مقوا، فلزات ، پلاستیك و … است .
هركدام از ما به طور متوسط روزانه یك كیلوگرم زباله تولید میكنیم به عبارت دیگر مواد غذایی و كالاهایی را كه با زحمت زیاد و وارد شدن خسارتهای فراوان به محیط زیست تولید كردهایم به راحتی به صورت زباله در میآوریم كه برای دفع آن به زمین زیادی نیاز است.
چه باید كرد؟
اولین نكته استفاده صحیح و بهینه از كالاهاست. با این كار علاوه بر صرفهجویی در هزینه خانواده ، مصرف مواد اولیه و انرژی، مقدار كمتری نیز زباله تولید كردهایم.
دومین نكته در مدیریت زباله، جداسازی مواد تشكیلدهنده زباله برای بازیافت كردن آنهاست.
فواید بازیافت
بازیافت زباله ، سه فایده مهم برای محیط زیست دارد!
1- صرفهجویی در مصرف مواد خام: ما به كمك بازیافت زباله در مصرف منابع طبیعی صرفهجویی كردهایم زیرا به جای استفاده از مواد خام برای تولید محصولات نو ، از مواد بازیافتی استفاده میكنیم.
2-صرفهجویی در مصرف انرژی: البته برای بازیافت مواد زاید هم نیاز به مقداری انرژی است اما انرژی لازم برای بازیافت زباله خیلی كمتر از انرژی مورد نیاز برای تولید محصولات جدید از مواد خام است. برای مثال ساختن آلومینیوم از آلومینیوم بازیافت شده 90 درصد انرژی كمتر از ساختن آن از سنگ معدن نیاز دارد.
3- نیاز به فضای كمتر برای دفن زباله ، مواد قابل بازیافت و مراحل آن : در گام اول برای بازیافت زبالهها باید مواد قابل تجزیه مثل پسماندههای آشپزخانه و مواد غذایی را از سایر زبالهها جدا كرده و سعی شود فقط این مواد را در كیسه زباله ریخته و به ماشینهای مخصوص حمل زباله تحویل دهیم.
این مواد را به نوعی كود به نام كمپوست تبدیل میكنند كه برای اصلاح خاك و جبران مواد غذایی از دست رفته به كار میرود.
در مرحله بعد باید مواد قابل بازیافت را از زبالهها جدا كنیم. شیشه، كاغذ، پلاستیك و انواع فلزات از بهترین مواد برای بازیافت هستند.
الف- كاغذ : آیا میدانید ك برای تولید یك تن كاغذ نیاز به قطع 17 اصله درخت بالغ است اگر هر شخصی كاغذهای باطلهاش را در طول یك سال جمع كند معادل 5/1 اصله درخت میشود و اگر همه ما ایرانیان این كار را انجام دهیم از قطع شدن 100 میلیون درخت در طول یك سال جلوگیری كردهایم بنابراین :
روزنامهها و كاغذهای باطله و دفترچههای تمام شده بچهها را هرگز دور نریزیم ، آنها را از سایر زبالهها جدا كرده و به مأموران بازیافت تحویل دهیم.
اشیایی مثل پاكتها و پوشهها را دور نیندازیم تا در موقع لزوم از آنها استفاده كنیم.
ب- مواد پلاستیكی: آیا میدانید كه پلاستیكها از نفت كه منبعی تمامشدنی است تهیه شده ولی به علت غیرقابل تجزیه بودن از زبالههای پایدار و آلودهكننده محیط زیست محسوب میشود. 30درصد از پلاستیكهای تولید شده در بستهبندی به كار میروند پس چه خوب است:
هنگام خرید از بستهبندیهای زاید توسط فروشنده جلوگیری كنیم.
از كیسههای پلاستیك خشك و غیرآلوده چندین بار استفاده كنیم و در پایان هم برای جمعآوری زبالههایمان از آنها استفاده كنیم.
ج- شیشه : آیا میدانید كه بطری شیشهای را كه امروز دور میاندازیم تا 1000 سال دیگر هم به صورت زباله در روی زمین باقی میماند.
برای تولید شیشه باید مقدار زیادی شن و ماسه از زمین استخراج شود كه این كار نیاز به مصرف مقدار زیادی انرژی و آب دارد.
بازیافت شیشه سبب جلوگیری از حفاریهای جدید در معادن شن و ماسه ، صرفهجویی در مصرف انرژی و آب میشود از طرف دیگر نیاز به فضای كمتری برای دفن زبالههای شیشهای است.
ما میتوانیم با جدا كردن انواع ظروف شیشهای شكسته، شیشههای مربا ، سس و غیره در منازل گام بزرگی در جهت بازیافت شیشهها برداریم.
در صورت امكان بطریهای شیشهای را برحسب رنگ جدا كرده و دربها و گلوبندهای سربی دور آنها را جدا كنیم.
د- آلومینیوم : آیا میدانید اگر قوطی آلومینیومی را دور بیندازید بعد از 500 سال هنوز هم به صورت زباله باقی خواهد ماند.
به كمك بازیافت هر تن آلومینیوم ، حدود هزار دلار صرفهجویی ارزی میشود.
آلومینیوم میتواند بارها ذوب شود و به قوطی یا ظرف جدیدی تبدیل گردد.
نه تنها قوطی و ظروف آلومینیومی قابل بازیافتاند بلكه ورقههای آلومینیومی بشقاب پیتزا و شیرینی هم قابل بازیافت هستند آنها را هم جدا كرده و با سایر زبالهها دور نریزیم.
زبالههای خطرناك
بعضی از زبالههای تولید شده در خانهها از مواد بسیار خطرناك به شمار میآیند مانند باطریهای مختلف، لامپهای مهتابی و جیوهای، لوازم الكتریكی و … . این وسایل دارای مواد خطرناكی هستند كه سلامت ما و محیط زیست را تهدید میكند چه خوب است از لوازم خانگی یا اسباببازیهای باطریدار كمتر استفاده كنیم. ساعتهای اتوماتیك بهتر از ساعتهایی است كه با باطری كار میكند.
باطریها را در دسترس بچهها قرار ندهیم.
از قراردادن لامپهای مهتابی و جیوهای و یا لامپهای سوخته در محلی كه احتمال شكستن آنها وجود دارد خودداری كنیم، مواد موجود در آنها به شدت محیط زیست را آلوده میكند.
دید کلی
آلودگی محیط زیست از منابع گوناگون صورت میگیرد. با پیشرفت تمدن بشری و توسعه فنآوری و ازدیاد روز افزون جمعیت ، در حال حاضر دنیا با مشکلی به نام آلودگی در هوا و زمین روبرو شده است که زندگی ساکنان کره زمین را تهدید میکند. بطوری که در هر کشور حفاظت محیط زیست مورد توجه جدی دولتمردان است. امروزه وضعیت زیست محیطی به گونهای شده است که مردم یک شهر یا حتی یک کشور از آثار آلودگی در شهر یا کشور دیگر در امان نیستند.
برفی که در نروژ میبارد مواد آلایندهای به همراه دارد که منشا آن از انگلستان و آلمان است. یا باران اسیدی در کانادا نتیجه مواد آلایندهای است که منشا آنها از ایالات متحده است. در آتن گاهی مجبور میشوند به علت آلودگی شدید هوا کارخانجات را تعطیل و رفت و آمد اتومبیلها را محدود کنند. شهرهای دیگر دنیا مانند مکزیکوسیتی ، رم و تهران نیز با مشکل آلودگی هوا دست به گریبانند. آلودگی دریاها ، رودخانهها ، دریاچهها و اقیانوسها و جنگلهای نیز نیز موضوع بحث جدی میباشند.
آلودگی محیط زیست و لایه ازن
یکی از مسائلی که در سالهای اخیر باعث نگرانی دانشمندان شده ، مسئله تهی شدن لایه ازن و ایجاد حفره در این لایه در قطب جنوب است. لایه اوزون در فاصله 16 تا 48 کیلومتری از سطح زمین قرار گرفته و کره زمین را در برابر تابش فرابنفش نور خورشید محافظت میکند. هر گاه از مقدار لایه ازن ، 10 درصد کم شود، مقدار تابشی که به سطح زمین میرسد تا 20 درصد افزایش مییابد. تابش فرابنفش موجب بروز سرطان پوست در انسان میشود و به گیاهان صدمه میزند. مولکولهای کلروفلوئورکربنها (CFCها) در از بین بردن لایه ازن موثرند. از این ترکیبات بطور گسترده در دستگاههای سرد کننده و در افشانهها (اسپریها) استفاده میشود.
این مولکولها به علت پایداری آنها به استراتوسفر راه مییابند و در آنجا بر اثر تابش خورشید پیوند C-Cl شکسته میشود. اتم کلر حاصل به مولکول ازن حمله میکند و مولکول CLO را میدهد. این مولکول بنوبه خود با اکسیژن ترکیب شده ، مولکول O2 و اتم Cl آزاد میشود که مجددا در چرخه تخریب اوزون شرکت میکند. از این روست، در عهدنامه سال 1978 مونترال قرار این شده که از مصرف کلروفلوئوروکربنها به تدریج کاسته شود و مواد دیگری به عنوان جانشین برای آنها یافت شود و یافتن چنین ترکیباتی بطور مسلم کار شیمیدانان است.
آلودگی هوا و مه دود فتوشیمیایی
بسیاری از مناطق شهری با پدیده آلودگی هوا روبهرو هستند که در جریان آن ، سطوح نسبتا بالایی از ازن در سطح زمین که جزء نامطلوبی از هوا در ارتفاعات کم است، در نتجه واکنش نور القایی آلایندهها تولید میشود. این پدیده را مه دود نور شیمیایی مینامند و گاهی از آن به عنوان "لایه ازن در مکانی نادرست" از نظر تشابه آن با مسئله تهی شدن ازن استراسفر یاد میکنند. فرآیند تشکیل مه دود در واقع شامل صدها واکنش مختلف است که دهها ماده شیمیایی را دربرمیگیرد و بطور همزمان رخ میدهند. در واقع ، هوای شهرها را به "واکنشگاههای شیمیایی عظیم" تشبیه کردهاند.
پدیده مه دود شیمیایی ، نخستین بار در دهه 1940 در لوس آنجلس مشاهده شد و از آن زمان ، عموما به این شهر بستگی داده شده است. اما در دهههای اخیر با کنترل آلودگی هوا مسئله مه دود در شهر لوس آنجلس بطور نسبی تخفیف پیدا کرده است. از نظر کمی ، اکثر کشورها و همچنین سازمان جهانی بهداشت (WHO) ، حدی را برای حداکثر غلظت مجاز اوزون در هوا در نظر گرفتهاند که در حدود 100ppb (میانگین غلظتها در طول زمان یک ساعت) است. اوزون در هوای پاکیزه تنها به چند در صد این مقدار میرسد. واکنش دهندههای اصلی اولیه در یک پدیده مه دود نور شیمیایی ، اسید نیتریک ، NO و هیدروکربنهای سوخته نشده هستند که از موتورهای احتراقی درون سوز به عنوان آلاینده در هوا منتشر میشوند. جزء مهم دیگر در تشکیل مه دود ، نور خورشید است.
باران اسیدی
یکی از جدیترین مشکلات زیست محیطی که امروزه بسیاری از مناطق دنیا با آن روبهرو هستند، باران اسیدی است. این واژه انواع پدیدهها ، از جمله مه اسیدی و برف اسیدی که تمام آنها با نزول مقدار قابل ملاحظه اسید از آسمان مطابقت دارد را میپوشاند. باران اسیدی دارای انواع نتایج زیانبار بوم شناختی است وجود اسید در هوا نیز احتمالا بر روی سلامتی انسان اثر دارد. پدیده باران اسیدی در سالهای آخر دهه 1800 در بریتانیا کشف شد، اما پس از آن تا دهه 1960 به دست فراموشی سپرده شد. باران اسیدی به نزولات جوی که قدرت اسیدی آن بطور قابل توجهی بیش از باران طبیعی (یعنی آلوده نشده)، که خود به علت حل شدن دیاکسید کربن هوا در آن و تشکیل اسید کربونیک بطور ملایم اسیدی است، باشد، اطلاق میشود.
(CO2 (g) + H2O (aq) ↔ H2CO3(aq
از تفکیک جزئی H2CO3 پروتون آزاد میشود و PH سیستم را کم میکند.از اینرو PH باران طبیعی که آلوده نشده، از این منبع بخصوص حدود 5.6 است. تنها بارانی که قدرت اسیدی آن به مقدار قابل ملاحظهای بیشتر از این باشد، یعنی PH آن کمتر از 5 باشد، باران اسیدی تلقی میشود. دو اسید عمده در باران اسیدی ، HNO3 و H2SO4 است. بطور کلی ، محل نزول باران اسیدی در مسیر باد دورتر از منبع آلایندههای نوع اول ، یعنی SO2 و نیتروژن اکسیدها است. باران اسیدی به هنگام حمل توده هوایی که آلایندههای نوع اول را دربردارند، بوجود میآیند. از اینرو باران اسیدی یک مشکل آلودگی است که به علت حمل دور برد آلایندههای هوا ، حدود و مرز جغرافیایی نمیشناسد.
مواد شیمیایی آلی سمی
واژه مواد شیمیایی سنتزی از طرف رسانههای گروهی برای توصیف اجسامی بکار میرود که عموما در طبیعت یافت نمیشوند. ولی توسط شیمیدانان از اجسام سادهتر سنتز شدهاند. اکثریت مواد شیمیایی سنتزی که مصرف تجارتی دارند، ترکیبات آلی هستند و برای بیشتر آنها از نفت به عنوان منبع اولیه کربن در این ترکیبها استفاده شده است. کربن با کلر ترکیبهای زیادی را تشکیل میدهد که به علت سمی بودن آنها برای بعضی گیاهان و حشرات ، بسیاری از این قبیل ترکیبها کاربرد گستردهای به عنوان آفت کش یافتهاند. ترکیبات آلی کلردار دیگر بطور گستردهای در صنایع پلاستیک و الکترونیک بکار برده شدهاند.
شکستن پیوند کربن به کلر بطور مشخص دشوار است و حضور کلر همچنین واکنش پذیری سایر پیوندها را در مولکولهای آلی کم میکند. همین خاصیت به این معنی است که با وارد شدن ترکیبهای آلی کلردار به محیط زیست ، تخریب آنها به کندی صورت میگیرد و بیشتر تمایل به جمع شدن دارند و به این علت به معضل بزرگ محیط زیست محیطی تبدیل شدهاند. اجسام آلی سمی که بطور عمده مورد استفاده قرار میگیرند عبارتند از: انواع آفت کشها ، حشره کشهای سنتی ، حشره کشهای آلی کلردار ، ددت ، توکسافنها ، کاربامات ، حشره کشهای آلی فسفاتدار ، علف کشها و ... .
آلودگی آبها
آب ، تصفیه آن و جلوگیری از آلودگی و به هدر رفتن آن از مسائل بسیار مهم زمان ما به حساب میآید. آلودگی آبها ، معضل بزرگ زیست محیطی محسوب میشود که به علت پیشرفت صنایع و تکنولوژی ، هر روزه با پیشرفت روز افزون آن مواجهیم.
فلزهای سنگین و شیمی خاک
بسیاری از فلزهای سنگین برای انسان سمی هستند و چهار فلز جیوه (Hg) ، سرب (pb) ، کادمیم (Cd) و آرسنیک (As) فلزهایی هستند که بعلت کاربرد گسترده ، سمیت و توزیع وسیع آنها بیشترین خطر را از نظر زیست محیطی دارند. البته هیچ یک از این عنصرها هنوز به آن اندازه در محیط زیست پخش نشده که یک خطر گسترده بشمار آید. به هر حال ، هر یک از آنها در بعضی از محلات در سالهای اخیر در سطوحی سمی یافت میشود. این فلزها بطور عمده از مکانی به مکان دیگر از طریق هوا منتقل میشوند و این انتقال معمولا به صورت گونههایی که روی ماده ذره مانند معلق ، جذب سطحی شده یا در آن جذب شده است، صورت میگیرد.
تولید انرژی و آثار محیطی آن
بسیاری از مسائل زیست محیطی ، نتیجه غیر مستقیم تولید و مصرف انرژی ، بویژه زغال سنگ و بنزین است. ذخایر زغال سنگ در دنیا از مجموع نفت ، گاز طبیعی و اورانیوم خیلی بیشتر است. از اینرو مصرف زغال سنگ برای تولید انرژی صنعتی نه تنها ادامه خواهد یافت، بلکه احتمالا به مقدار زیادی بویژه در کشورهای در حال توسعه مانند چین و هنهندوستان که ذخایر زیادی از این ماده دارند، افزایش مییابد. از سوزاندن زغال سنگ مقدار زیادی SO2 و CO2 که آلاینده هستند تولید میشود. بحث انرژی هستهای و سایر منابع انرژی نیز جای خود دارد.
گازهاي گلخانه اي
یكی از مواردی كه تا قبل از افزایش فعالیتهای بشر، به عنوان نوعی ابزار ایمن سازی برای زمین به حساب می آمد گازهای گلخانه ای بودند، یعنی مجموعه ای از گازها كه مقداری از انرژی خورشید را در جو زمین نگه می دارند و باعث گرم شدن جو می شوند كه شامل بخار آب (H2O)، دی اكسیدنیتروژن (NO2)، دی اكسیدكربن (CO2) و متان (CH4) است.
1- دي اكسيد كربن CO2 : اصلي ترين گاز گلخانه اي است كه توسط بشر توليد مي شود . اين گاز حاصل خيلی از فعاليتهاي انسان و ديگر موجودات است و روزانه به مقدار زيادي توليد مي شود . يك نيروگاه 1000 مگاواتي با سوخت مايع در فرآيند احتراق بطور متوسط 15 تن گاز دي اكسيد كربن (CO2) در ساعت و معادل 2/2 تن اكسيدهاي اذت (NOX) و حدود 105كيلوگرم هيدرو كربن هاي نيم سوخته و آلاينده هاي ديگر وارد محيط و اتمسفر مي نمايد. بررسي هاي انجام شده در كشورهاي جامعه همكاري هاي اقتصادي و توسعه ، حاكي از آن است كه 40% تا 50% از اكسيدهاي گوگردي و 25% از اكسيدهاي ازت و بيش از 50% از گازهاي گلخانه اي به ويژه CO2 سهم نيروگاه هاي بخاري است كه حدود 30% از كل انرژي جهان را مصرف مي نمايند .
دي اكسيد كربن ٦٠ درصد سهم عمده را در تخريب چرخه اقليمي زمين دارد. و توليد آن نيز به صورت روز افزون ادامه دارد.
2- گاز متان (CH4) : كه حاصل فرايند پوسيدگي است عليرغم در صد كم آن در مقايسه با دي اكسيد كربن 5 تا 10 برابر مستعد تر از اين گاز در جذب حرارت مي باشد. متان در اتمسفر بطور سالانه 1 درصد افزايش مي يابدكه دو برابردرصد افزايش دي اكسيد كربن است. گاز متان در اثر فعاليتهايي نظير شاليكاري، دفع زباله ها، سوخت هاي biomass دامداري، تخليه گازهاي طبيعي در هنگام استخراج و حمل و نقل و استخراج زغال سنگ، توليد مي شود. تقریبا90 درصد متان موجود در جو تحتاني در فعل و انفعالات شيميايي با hydroxyl radicals نابود مي شود. اگرچه ميزان اين ماده در جو زمين بسيار كم است وليكن اصلي ترين عامل از بين رفتن متان جو مي باشد. ماده hydroxyl radicals در اثر تجزيه بخار آب و واكنش شيميايي بين بخار آب و ساير گازهاي موجود در جو توليد مي شود.
3- NO2 : نيز از گازهاي گلخانه اي مؤثر مي باشد كه 150تا 180 سال در اتمسفر باقي مي ماند و بطور طبيعي تا جو فوقاني بالا رفته باعث تخريب لايه ازن مي گردد. در صد افزايش آن در سال 2/0تا 3/0 درصد است و بيشتر در مناطق حاره توليد مي شود ولي بطورتخميني 20درصد آن در اثر كودها و محصولات شيميايي و احتراق سوخت هاي فسيلي مي باشد. استفاده از كاتاليستها براي كنترل انتشار اين گاز نقش مؤثر تري يافته است. استفاده از كودها براي رشد ذرت در توليد سوخت اتانول يكي از عمده ترين عوامل انتشار اكسيدهاي نيتروژن مي باشد.
4- كلرو فلوروكربن ها (CFC) : با وجود اين كه محصول احتراق موتورها نيستند ولي بواسطه اين كه محصول فرآيند خنك سازي هوا براي وسائل مختلف مي باشند مورد توجه قرار مي گيرند. اين گازها در سال 5/0درصد افزايش مي يابند و بين 75تا180 سال در اتمسفر باقي مي مانند. همچنين20000 برابر مستعد تر از دي اكسيدكربن در جذب گرما هستند ولي در كل بعضي از دانشمندان معتقدند اثر گلخانه اي آن ها در تعادل با اثر خنك سازي آنهاست .
بد نیست بدانید كه اگر این گازها در جو نبودند، انرژی گرمایی خورشید مجددا به فضا بر میگشت و به این ترتیب هوای زمین 33 درجه سانتیگراد سردتر از الان میشد.
اثر گلخانهای، كره زمین را به اندازهای گرم نگه می دارد كه ما انسانها بتوانیم بر روی آن زندگی كنیم. اما اگر اثر گلخانه ای شدت یابد، ممكن است دمای زمین به قدری زیاد شود كه ما و بقیه گیاهان و جانوران نتوانیم گرمای آن را تحمل كنیم.
شاید باور نكنید كه انسانها هم میتوانند آب و هوای زمین را تغییر دهند. دانشمندان میگویند اكثر فعالیتهای انسانها گاز گلخانهای تولید میكند. پس از انقلاب صنعتی و اختراع انواع ماشینآلات صنعتی، انسان ها با فعالیت های كشاورزی و صنعتی چهره زمین و آب و هوای آن را دگرگون ساختند.
با شروع انقلاب صنعتی روش زندگی مردم عوض شد. قبل از آن مقدار گازهای گلخانه ای در جو كم بود، اما با رشد جمعیت و افزایش استفاده از نفت و زغال سنگ تركیب گازهای اتمسفر نیز تغییر كرد. طوری كه در حال حاضر، غلظت گازهای گلخانهای از حدود 270 واحد به 367 واحد رسیده است.
بشر برای انجام كارهای خود به انرژی نیاز دارد و این انرژی را از غذا تامین میكند. همچنین برای روشنایی و گرم كردن خانه نیازمند انرژی است. اتومبیلها برای حركت به سوخت نیاز دارد. ماشینهای صنعتی نیز به انرژی نیاز دارند. اكثر انرژیهای لازم برای موارد فوق به طور مستقیم یا غیر مستقیم از سوختهای فسیلی مثل نفت و گاز و زغالسنگ به دست میآید.اینها سوختهایی هستند كه سوزاندن آنها گاز گلخانهای آزاد میكند !!!
پنج راهکار ابتکاری در زدودن آلودگی ها از محیط زیست
بعضی مواقع دو نوع منبع آلودگی می توانند اثر سمی و آلوده بودن یکدیگر را خنثی کنند. معمولاً زباله ها یا در زیرزمین دفن می شوند یا آنها را در مکان های خاصی انبار می کنند یا اینکه داخل دریا ریخته می شوند.
مهم نیست چگونه از دست شان خلاص می شویم؛ آنچه اهمیت دارد پر شدن محیط اطراف با دست ساخته های سمی بشر امروزی است. زباله های هسته یی و مواد سربی از جمله ضایعات سمی در زندگی روزانه ما به شمار می روند. در نتیجه دانشمندان برای از بین بردن این نوع زباله ها دست به فناوری خلاقانه و ارگانیسم های غیرعادی زدند.
● خوردنی شدن گاز کلر
اگر مواد آلوده به گاز کلر مانند انواع شوینده های مصرفی در خشکشویی ها یا تینرهای رنگ، وارد آب های زیرزمینی شوند به راحتی می توانند سبب به وجود آوردن مشکلات کبدی و بروز سرطان در انسان شوند. اما وجود بعضی از باکتری ها سبب می شود خواص منفی این ماده شیمیایی کاملاً مثبت شود. وقتی این نوع باکتری خاص با آن تماس پیدا می کند ترکیبات کلری آن را می خورد و آن را به گازی کاملاً بی خطر تبدیل می کند.
● ساخت نوعی آجر از ضایعات زغال سنگ
در مراحل تولید برق در سایت های معادن زغال سنگ کشور امریکا سالانه بیش از ۷۰ میلیون تن ضایعات رادیواکتیویته که به نوعی خاکستر fly ashمعروف است به جا می ماند. هم اکنون شرکتی در میسوری امریکا راهی را ابداع کرده است که این خاکستر ها را به نوعی آجر تبدیل می کند. این روشی ابتکاری است که با تبدیل کردن خاکستر به ماده یی بسیار مفید سبب کاهش وجود این ماده مضر در محیط زیست می شود. همچنین این آجر ها می توانند جیوه سمی موجود در هوا را به خود جذب کنند.
● خالص کردن اثر حشره کش ها
نوعی خاص از قارچ ها در جنگل های شمال امریکا با استفاده از آنزیمی خاص، کربن موجود در درختان را به انرژی تبدیل می کنند. این نوع آنزیم ها انواع آلودگی های محیط زیستی از جمله حشره کش ها و ماده شیمیایی PCBs Polychlorinated biphenyls)) را اکسید کرده و آنها به موادی مفید تغییر می دهند.
● پاکسازی با فلزآهن
سم های فلزی رایج در سایت های معادن می توانند بوی ناخوشایند متصاعد شده از فاضلاب فضولات انسانی را از بین ببرند. فضولات انسانی آمیخته با آهن در شرایطی که سایت های معادن حاوی فلزات کادمیوم، سرب و آرسنیک باشند قابل استفاده هستند. فلز آهن به راحتی با دیگر فلزات واکنش نشان داده و باعث می شود از مخلوط شدن فلزات دیگر با آب های زیرزمینی جلوگیری کند.
● هرمی شدن پلوتونیوم
هماتیت نوعی ماده معدنی سیاه براق است که در جواهرسازی کاربرد دارد. این ماده قادر است ضایعات پلوتونیوم و اورانیوم حاصل از سایت های هسته یی را در خود جذب کند. اخیراً دانشمندان متوجه شدند کریستال های هماتیت با قرار گرفتن در اسید، قادر به رشد هرمی هستند. در حین ساخته شدن این شکل هرمی، مواد ناخالص (ضایعات هسته یی) در تکه های کوچک کریستال هماتیت برای صدها سال زندانی می شوند.
| تاريخ بروز رساني : شنبه 17/10/90 ساعت 16:17
| 
بيمارستان اميد
