عوارض شايع داروهاي شيمي درماني
اگر در مورد عوارض شيميدرماني سؤال داريد ، شما تنها نخواهيد ماند !
قبل از شروع شيميدرماني ، اغلب افراد نگران عوارض جانبي اين داروها هستند . عوارض جانبي شايع شيميدرماني عبارتند از : تهوع ، استفراغ ، ريزش مو ، خستگي ، افزايش احتمال ايجاد خونمردگي و خونريزي و ابتلاء به عفونت .
اين نكات را همواره به خاطر داشته باشيـــد .
يك بيمار تحت درمان با داروهاي شيميدرماني همه عوارض فوق را تجربه نميكند ، برخي افراد فقط دچار عوارض جانبي بسيار مختصـــري ميشوند .
-
شدت عوارض در افراد مختلف متفاوت است .
-
با پزشك و پرستار در مورد اينكه احتمال ابتلاء به كدام عوارض در شما بيشتر است صحبت كنيد .
-
اغلب پزشك شما داروهايي را تجويز ميكند كه قبل از بروز عوارض از ايجاد آنها پيشگيري كنــد .
-
اگر چه اين عوارض ناخوشانيد اما گذرا هستند و توجه كنيد كه اين داروها ميتوانند موجب درمان بيماري شما شوند .
آيا شيمي درماني كليهها و مثانه را تحت تأثير قرار ميدهد ؟
برخي از داروهاي شيميدرماني ميتوانند موجب تحريك مثانه شوند يا صدمات كليوي دائمي يا موقت ايجاد كنند . اين داروها ممكن است موجب تغيير رنگ ادرار شوند ( نارنجي ، قرمز يا زرد ) يا باعث افزايش بوي ادرار يا ايجاد بويي شبيه دارو در ادرار شوند .
ممكن است رنگ و بوي مايع مني نيز براي مدت كوتاهي تغيير يابد . از پزشك خود در مورد اينكه آيا داروهاي شما داراي چنين اثراتي هستند سؤال كنيد .
خود را از نظر وجود علائم زير بررسي كنيــد :
-
درد يا سوزش هنگام دفع ادرار
-
تكـــرر ادرار
-
احســاس فوريت در دفع ادرار
-
ادرار قرمز رنگ يا خوني ( بعضي داروهاي شيمي درماني رنگ ادرار را تغيير ميدهند ، در صورت ايجاد اين وضعيت به پزشك يا پرستــار اطلاع دهيـــد )
-
لــــرز
-
تب به ميزان كافي مايعات بنوشيد ، مصرف مايعات باعث توليد بيشتر ادرار شده و از ايجاد مشكلات كليوي پيشگيري ميكند . آب ، آب ميوه ، قهوه ، چاي ، سوپ و بستني ميتوانند مايعات مصرفي شما را تشكيل دهند . ( در صورتي كه از رژيم خاصي پيروي ميكنيد ، در اين مورد با پزشك يا پرستار مشورت كنيد )
نكاتي در مورد زخم دهــان ، لثه و مشكلات گلـــو
يكي از نكات با اهميت در طي دورة درمان با داروهاي شيميدرماني ، مراقبت صحيح از دهان است . برخي داروهاي شيميدرماني ميتوانند ، در دهان زخم ايجاد نمايند يا باعث خشكي دهان و حتي خونريزي شوند . زخمهاي دهاني فقط دردناك نيستند بلكه ميكروبهاي موجود در دهان شما ميتواند آنها را عفوني سازد . مقابله با عفونتها در طي شيميدرماني به سختي انجام ميشوند و وجود عفونت ميتواند به مشكلات جدي منتهي گردد . بسيار با اهميت است كه شما با رعايت توصيههاي زير از ايجاد اين مشكل پيشگيري كنيـــد .
راههايي جهت حفظ سلامت گلو ، دهان و لثه در طي شيميدرماني:
-
قبل از شروع اولين دورة شيميدرماني به دندانپزشك مراجعه كنيد تا ضايعات احتمالي دهان و دندان شما را ترميـــم كنـــد .
-
بعد از خوردن هر وعده غذا، دندانهايتان را مسواك بزنيد ، از مسواك نرم استفاده كنيد و دندانهايتان را با ملايمت و به آرامي مسواك كنيد . مسواك زدن خشن ميتواند به بافت نرم دهان آسيب برســاند .
-
مسواك خود را بعد از هر بار استفاده به خوبي بشوييد و در جاي خشك نگهداري كنيد .
-
در صورت ايجاد زخم در دهانتان ، به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد ، ممكن است شما به درمان طبي نياز داشته باشيــد .
اگر زخمهاي دهاني دردناك داريد و اين زخمها مانع غذا خوردن شما هستند ، نكات زير را به كار ببريد :
-
از پزشك خود سؤال كنيد كه آيا ميتوانيد از داروهايي خاص كه او تجويز ميكند جهت تسكين درد استفـــاده كنيد .
-
غذاهاي خنك مصرف كنيد . غذاهاي داغ يا گرم ميتواند موجب تحريك بافت حساس دهان شود .
-
از مواد غذايي نرم و آبكي مانند بستني ، ميوههاي نرم ( موز ) ، پورة سيبزميني ، تخم مرغ آبپز ، سوپ استفاده كنيـــد .
-
از مواد غذايي محرك ، غذاهاي اسيدي مانند گوجه ، آب پرتقال ، غذاهاي شور و تند و غذاهاي خشك پرهيز كنيـــد .
در صورتيكه دچار خشكي دهان هستيد واين مسئله مانع غذا خوردن شما ميشود ، نكات زير را بكار بريد :
-
مايعات فراوان بنوشــيد .
-
قطعات يخ يا آب نبات ترش بمكيــد .
-
از آدامسهاي فاقد شيريني استفاده كنيـــد .
-
غذاهاي خشك را همراه كره يا سس استفاده كنيــد .
-
از غذاهاي نرم و صاف شده استفــاده كنيد .
-
äاز پمــاد ويتامين A جهت مرطوب نگهداشتن لبها استفاده كنيد .
علايــم عفونت
در صورت بروز هر يك از موارد زير لازم است كه به پزشك مراجعه كنيــد :
-
äتب ( معمولاً اولين نشانة عفونت است )
-
لـــرز
-
تعريق
-
سرفه يا تنگــي نفس
-
گلو درد يا وجود زخم در درهــان
-
مدفوع شل يا آبكـــي
-
اشكال در ادرار كردن ، افزايش دفعات ادرار يا سوزش حين ادرار كــردن
-
خارش ناحيه تناسلي يا وجود ترشحــات چركــي
پيشگيـــري از عفونت
كاهش نوتروفيلها يك عارضه مورد انتظار شيميدرماني است . تحقيقات نشان داده كه شستن دستها و رعايت بهداشت مؤثرترين راه پيشگيري از عفونت است .
روشهــاي پيشگيــــري
-
دستهاي خود را قبل از غذا خوردن و بعد از اجابت مزاج و عطسه كردن خوب بشوييد .
-
مطمئن شويد كه تمام قسمتهاي دست خود را شستهايد ، 10 ثانيه زمان مناسبي جهت شستن دستها ميباشـــد .
-
رعايت بهداشت دهان ضروري است ـ دندانهاي خود را با مسواك نرم بعد از صرف غذا و قبل از خواب مسواك بزنيـــد .
-
هر روز دوش آب گرم بگيريد . ( دوش آب داغ ميتواند باعث خشكي پوست گردد )
-
از تماس نزديك با افراد بيمار شامل كودكان مبتلا به سرخك و آبلهمرغان يا بزرگسالان مبتلا به سرماخوردگي بپرهيـــزيد .
-
از تماس با افــرادي كه به تازگي واكسن زدهاند بپرهيزيـــد .
-
اگر نياز به اقدامات دندانپزشكي داريد حتماً با پزشك معالج خود در اين مورد مشورت كنيد و به دندانپزشك اطلاع دهيــد كه تحت درمان با داروهاي شيميدرماني هستيد .
-
از حضور در اماكن شلوغ بخصوص 7 تا 14 روز بعد از دريافت داروهاي شيميدرماني اجتناب كنيد .
-
از ايجاد يبوست پيشگيري كنيد و از وارد شدن صدمه به پوست و مخاط دهان پيشگيري كنيد .
بيمارستان اميد
