|
استفاده روز افزون از مواد مخدر در سراسر جهان ، به خصوص در سالهاي اخير در ميان جوانان مشكل عمده اي را براي اغلب كشورها به وجود آورده است .
اهميت خطر اعتياد بيشتر از آن جهت است كه غالباً نسل جوان در دوره سازندگي و فعاليت عمر خود در معرض خطر ابتلا قرار مي گيرند.
بررسي ها نشان مي دهد كه پيشگيري از اعتياد به مراتب آسانتر و مفيدتر از درمان شخص معتاد است ، لذا مجامع پزشكي به تنهايي و بدون كمك ساير مراجع قانوني قادر به ريشه كن اعتياد نبوده و نيستند.
انگيزه مصرف مواد مخدر در عده اي از جوانان به خاطر حس كنجكاوي آنان و در برخي ديگر به خاطر فرار از مشكلات زندگي است لذا نه تنها پزشكان بلكه كليه افراد بايد از جنبه هاي رواني ، اجتماعي و علمي اعتياد و عواقب آن آگاهي داشته باشند تا بتوانند به نحو موثري در مبارزه با اعتياد مفيد واقع شوند به علت مشكلات عديده زندگي و احساس اضطراب حاصله از آن عده اي از مردم شروع به مصرف مواد مخدر مي نمايند و مرتباً آن را تكرار مي كنند بدون اينكه به عواقب وخيم آن فكر كنند اين افراد به علت استفاده نابجاي مواد مخدر معتاد مي شوند بارها ديده شده كه عده اي از مردم موقع ناراحتي ريوي و سرفه كردن و يا دردهاي جسماني از تركيبات ترياك استفاده مي كنند بدون اينكه از عواقب آن اطلاعي داشته باشند .
اعتياد چيست ؟
در واقع اعتياد نوعي عادت است لذا پيش از آنكه به اعتياد بپردازيم لازم است تعريف كوتاهي از عادت داشته باشم عادت عبارت است از حالتي كه شخص از نظر روحي ، رواني به ماده يا دارويي وابستگي داشته باشد مانند كسي كه عادت به سيگار كشيدن دارد .
اما اعتياد حالتي است كه شخص از نظر جسماني و هم از نظر رواني به ماده اي مثل مواد مخدر وابستگي پيدا مي كند لذا احتياج شديد و اجباري به ادامه مصرف آن ماده دارد و قادر نيست به ميل و اراده خود آن را ترك كند و عمل او در مقابل مصرف تدريجي دارو بيشتر مي شود وابستگي به مواد مخدر به دو صورت رواني و جسماني است .
در وابستگي جسماني ماده مخدر به علت نفوذ در سلولهاي بدن و اثر شيميايي آن باعث وابستگي سلولهاي بدن شده و قطع مواد به منزله اين است كه يكي از مواد حياتي سلول را به آن نرسانيم به همين جهت ترك ناگهاني مواد بدون جانشين كردن ماده ديگري به جاي آن موجب ناراحتي مي شود .
معتادين چون بارها موقتاً مواد را ترك و ناراحتي ناشي از آن را حس نموده اند بنابراين از ترك كردن مواد مخدر
فوق العاده مي ترسند هر وقت به اين مساله فكر مي كنند به ياد ناراحتي هاي زمان ترك مي افتند.
وابستگي رواني عبارت است از حالتي كه شخص از نظر عاطفي به دارو يا ماده اي مانند مواد مخدر وابستگي پيدا مي كند و با اينكه نتايج سوء آن را مي داند با وجود اين احتياج دارد كه به مصرف ماده مخدر ادامه دهد بنابراين اين وابستگي باعث مي شود كه شخص معتاد در موقع معيني كه بايد دارو يا ماده مخدر به او برسد به هر نحو كه شده حتي با وجود خطرات سوء مصرف مواد مخدر بي اختيار به سوي آن كشيده شود و براي رسيدن به دارو به هر اقدامي دست زند.
تحمل بدن در مقابل مواد مخدر موضوع ديگري است به اين معني كه مدتي پس از مصرف ماده مخدر شخص نمي تواند مانند رزهاي اول لذت ببرد به همين علت مقدار ماده مخدر در روزهاي ول كم ولي به تدريج مجبورند آن را زياد كنند (روزهاي اول يك بس ، چند روز يا چند هفته 2 بس ، 3 بس و الي آخر ) حتي گاه به حدي مي رسد كه يك ماده مخدر باعث نشئه نمي شود بايد از ماده مخدر ديگري استفاده نمايد علاوه بر عوامل بالا مورد ديگر ضرر و زيان اعتياد براي خود معتاد و جامعه است چرا كه مواد مخدر هم ضرر مادي و رفتاري براي شخص و هم آسيب اقتصادي و اجتماعي براي جامعه دارد .
مراحل اعتياد :
معمولاً افراد مراحلي را مي گذرانند تا به دام بيفتند كه شامل سه مرحله است :
اول- مرحله آشنايي و شروع :
در اين مرحله فرد با دوستان يا آشنايان معتاد برخورد مي كند و بر اثر غفلت و تشويق دوستان و معاشران با ماده مخدر آشنا مي شود.
دوم- مرحله شك و ترديد :
در اين مرحله فرد با خود در جنگ و ستيز است حالات نشئه و رفتن د عالم خيال و فرار از اقعيات باعث روي آوردن او به ماده مخدر مي شود ولي از طرفي نمي خواهد در دام بيفتد.
سوم- اعتياد
سرانجام مصرف ماده مخدر (اعتياد آور ) فرد را به دام مي كشاند.
علل و عوامل اعتياد (چه عواملي باعث گرايش افراد به سمت مواد مخدر مي شوند ؟)
1-علل فردي و شخصيتي : لذت بردن ، خوشگذراني ، به فراموشي سپردن رنجها و مشكلات روزانه
2- بوالهوسي و بي بند و باري و تن دادن به ذوق و هوس بر اثر معاشرت با دوستان ناباب
3-وجود مشكلات شخصي و خانوادگي كه زمينه را براي فرار از مشكلات پديد مي آورد.
4- اختلالات و مشكلات رواني كه در مواردي تحريك كننده و جهت دهنده به اعتياد است .
5-ناسازگاري شخصيتي و مشكل شخصيتي داشتن
6- بي اهميت جلوه دادن به آثار مواد مخدر كه ناشي از جهل و ناداني است .
7- خستگي هاي جسماني ، رواني ، فكري كه خود با استفاده از اعتياد در پي يافتن راحتي و آرامش است .
8- كنجكاوي هدايت نشده ، برخي از جوانان در اثر كنجكاوي به مواد مخدر روي مي آورند.
9- احساس خود كم بيني و حقارت و گاهي هم خودخواهي و غرور
10- احساس بي ارزشي و بي هدفي در زندگي
در همين زمينه به چگونگي پذيرش و قبول اعتياد در فرد مي پردازيم :
در واقع اعتياد نوعي اعتراف به شكست است زيرا آدمي در آن حالت احساس مي كند توان جلوگيري ندارد و اين افراد براي حل مشكلات زندگي خود نمي توانند راه منطقي پيدا كنند لذا به اعتياد تن مي دهند ريشه اين مشكلات را مي توان در دوران رشد و تربيت فرد از كودكي ، نوجواني و جواني تا زمان معتاد شدن بررسي كرد كه فرد از رشد تربيتي ، عاطفي سالمي برخوردار نبوده است و هميشه احساس خلاء عاطفي مي كرده است .
لذا در حال حاضر با گرايش به اعتياد در دوران جواني يا بزرگسالي مي خواهد آن خلاء عاطفي يا مشكلات ناشي از آن را پر كند يا به گونه اي از واقعيت زندگي و مسئوليت آن فرار كند . به طور كلي توسل به مواد مخدر از راههايي است كه انسان براي رهايي از فشارها و عقده هاي جمع شده در خود انتخاب مي كند و به طور موقت در خود آرامش ايجاد مي نمايد ،ولي به زودي با مصرف تدريجي آن به دام اعتياد گرفتار مي شود .
|
معاونت بهداشتي
