باسمه تعالي“

تحليل نتايج زيجهاي حياتي مناطق شهری و روستايي شهرستان رشتخوار در سال1386

1- مقدمه:

اولين فعاليت بهورزان در شروع به كار در خانه‌هاي بهداشت، انجام سرشماري جمعيت تحت پوشش و شناسايي گروههاي سني و جنسي و گروههاي آسيب‌پذير است. يكي از موارد استفاده آنچه بهورزان درسرشماري عمومي جمعيت روستايي تحت پوشش خود فراهم مي‌كنند كاربرد داده­ها در زيج حياتي است.

زيج در لغت، معرب كلمه‌ي فارسي زيگ و به معناي تعيين احوال ستارگان، و جدولي است كه از آن به حركات سيارات معرفت يابند.

همه زيج فلك جدول به جدول به اصطرلاب حكمت كرده ام حل

(نظامي)

همه زيج و صلاب برداشتـــند برآن كار يك هفته بگذاشتند

(فردوسي)

اصل فارسي كلمه، به معناي ريسمان‌(زه) بوده و بتدريج بر سبيل توسع به رشته‌هاي موازي كه تارهاي پارچه‌اي از انها تشكيل مي‌يابد، اطلاق شده و بالاخره به مناسبت مشابهت خطوط يك جدول عددي به رشته تارهايي كه در كارگاه بافندگي تنظيم مي‌شود، اين گونه جداول نيز زيج خوانده شد^٭ .

زيجهاي حياتي مورد استفاده در خانه‌هاي بهداشت كه داراي چند دايره متحدالمركز و 12 قطاع (هر قطاع براي يك ماه) است نام خود را از جداولي كه در رصدخانه‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد وام گرفته است و چون از آن براي ثبت و نمايش آمارهاي حياتي بهره گرفته مي‌شود پسوند ”حياتي“ دارد.

زيج حياتي ابزاري است ايراني كه براساس نيازهاي واقعي نظام ارائه خدمات بهداشتي درماني كشور شكل گرفته است. اين ابزار، اول بار در سال 1367 و فقط براي نمايش وقايع تولد و مرگ در جمعيت خانه‌هاي بهداشت كشور بكار گرفته شد و بتدريج در جريان كار با اثبات كارآيي خود تكميل تر گرديد. با استفاده از اين ابزار كارآ، ساده و معتبر مي­توان در سطوح مختلف محيطي، شهرستاني، استاني و كشوري توان رهبري تيم بهداشتي را ارتقاء داد.

زيجهاي كنوني ورقه‌اي است با طول و عرض 70 در 50 سانتيمتر داراي 7جدول و 5 دايره متحدالمركز كه در چهار رنگ چاپ مي‌شود و داده‌هاي مختلفي را نشان مي‌دهد از جمله: اطلاعات جمعيتي بر حسب سن، جنس و محل سكونت؛ مواليد؛ شرايط زايمان؛ مرگ برحسب سن و جنس؛ مرگ مادران به دليل عوارض حاملگي و زايمان و علل مرگ آنها؛ علل مرگ كودكان زير پنجسال؛ چگونگي مصرف نمك يددار توسط خانوارها و تنظيم خانواده. سالانه شاخصهاي متعددي از اين ورقه بدست مي‌آيد كه مي‌توان با تحليل انها و مقايسه با سالهاي قبل، وضعيت برنامه­ها و مداخله­ها را ارزيابي كرد و در برنامه‌ريزيها به جهت ارتقاء وضعيت سلامت جامعه گامهاي مثبتي برداشت. همچنين، با مرتب كردن شاخصهاي بدست آمده از زيجهاي حياتي هر خانه بهداشت مي­توان مناطق با پايين­ترين عملكردها را مشخص كرد، نقاط ضعف آن مناطق را شناسايي و اقدام به مداخله مناسب نمود. اين، ساده­ترين استفاده از زيج حياتي است كه كارآيي مديريتي خوبي دارد.

2- شاخصهاي جمعيتي

جمعیت به دست آمده از 35 برگ زیج حیاتی 57772 نفر می باشد که این جمعیت مربوط به 33 برگ زیج حیاتی مربوطه به نقاط روستایی با جمعیت 45711 و 2 برگ زیج حیاتی مربوطه به نقاط شهری با 12061جمعیت می باشد.

کمترین جمعیت تحت پوشش مربوط به مرکز بهداشتی درمانی جنگل و بیشترین آن به مرکز بهداشتی درمانی رشتخوارتعلق دارد.

جمعیت زیر یکسال

درصد جمعیت زیر یکسال شهرستان نسبت به سال قبل (85) حدود 11/0درصد افزایش داشته است که از 02/2% در سال 85 به 13/2% در سال 86 رسیده است. این درصد بین 75/1% در خانه های بهداشت مرکز بهداشتی درمانی رشتخوار تا 75/2% پایگاه جنگل متغیر است میانگین استانی 08/2% می باشد.

همانطور که در بالا ذکر گردید شهر جنگل دارای بالاترین جمعیت زیر یکسال نسبت به بقیه واحدها می باشد و از پر زاد و ولدترین نقاط شهرستان می باشد که این نیازمند برنامه ریزی در زمینه برنامه های آموزشی تنظیم خانواده می باشد. همچنین مرکز بهداشتی درمانی احمدآباد و پایگاه رشتخوار نیز جمعیت زیر یکسال بالایی دارد. خانه های بهداشت مرکز بهداشتی درمانی رشتخوار توفیق بهتری از جهت کنترل موالید داشته اند و سایر واحدها حول میانگین می باشند.

جمعیت زیر5 سال

61/9% جمعیت شهرستان در گروه سنی زیر 5 سال قرار دارند که نسبت به سال گذشته شهرستان و میانگین استانی در سال 86 حدود 2/0% افزایش داشته. کمترین جمعیت زیر 5 سال مربوط به مرکز بهداشتی درمانی رشتخوار (شهری و روستایی) و بیشترین درصد آن مربوط به مرکز بهداشتی درمانی جنگل(شهری و روستایی) و احمدآباد می باشد.

مراکز بهداشتی درمانی جنگل و احمدآباد با بالاترین درصد جمعیت زیر 5 سال نیازمند برنامه ریزی به جهت کار بیشتر بر روی شاخصهای جمعیتی و تنظیم خانواده می باشدو مرکز بهداشتی درمانی سنگان نیز در محدوده میانگین شهرستانی قرار دارد که فقط با نظارت و کنترل قادر به نگهداری توفیق خود خواهد بود.

جمعیت زیر 15سال

76/30% جمعیت شهرستان در گروه سنی زیر 15 سال قرار دارد که علیرغم کاهش حدود یک درصدی نسبت به سال قبل هنوز هم نشان دهنده جمعیت جوان شهرستان نسبت به میانگین استانی (73/29% ) می باشد و نیازمند برنامه ریزی درباره بهداشت باروری به گروه نوجوان می باشیم دامنه تغییرات این شاخص از 69/28 در پایگاه رشتخوار تا 45/34% در پایگاه جنگل متغیر است. این شاخص نشان دهنده نیاز برنامه ریزی جدیتر درباره جمعیت نوجوان و کودک در مرکز بهداشتی درمانی جنگل (شهری و روستایی) می باشد.

جمعیت 65سال به بالا

57/5% جمعیت شهرستان در گروه سنی 65 سال به بالا قرار دارد که این شاخص نسبت به سال قبل در شهرستان تغییر قابل ملاحظه ای نداشته است و نسبت به میانگین استانی نیز در سطح پایین تری قرار دارد. اما با نگاه دقیق تر و در مقیاس کوچکتر در سطح مراکز بهداشتی درمانی این شاخص از 62/4% در سطح خانه های بهداشت مرکزجنگل و 82/4% در پایگاه جنگل تا 52/6% در خانه های بهداشت مرکز بهداشتی درمانی رشتخوار متغیر می باشد که این نیازمند برنامه ریزی و اقدامات جدیتر برای سلامت این گروه آسیب پذیر (سالمندان) در مرکز بهداشتی درمانی رشتخوار می باشد.

نسبت سرباری

درصد سرباری نشان دهنده نسبت جمعیت غیرفعال به جمعیت فعال از نظر اقتصادی و اشتغال است. در کل جمعیت شهرستان این درصد 05/57% می باشد که حدود 5/2% نسبت به سال قبل در سطح شهرستان کاهش پیدا کرده است و نسبت به میانگین استانی حدود 1% افزایش دارد.

این شاخص یعنی به ازای هر 100 نفر 15 تا 64 ساله که کار می کنند 157 نفر مصرف کننده وجود دارد. این درصد هر چه قدر کمتر از 100 باشد وضعیت مطلوب تری را بیان می کند. از این نظر شهر رشتخوار در مطلوب ترین شرایط 32/52% و شهر جنگل با 65/64% در بدترین شرایط قرار دارد که البته هر دو کمتر از 100 می باشند.

نسبت جنسی

نسبت جنسی در بد و تولد حدود 108% می اشد یعنی به ازای هر 100 دختر 108 پسر متولد شده ند میانگین استانی این شاخص حدود 107% میباشد .این شاخص بین 63% در شهر رشتخوار تا 133% در مرکز بهداشتی درمانی احمدآباد متغیر است.

3-شاخصهای باروری

میزان موالید خام

به ازای هر 1000نفر جمعیت در سطح شهرستان حدود 20 تولد وجود داشته است که از میانگین استانی تقریبا پیروی میکند کمترین میزان موالیدخام مربوط به پایگاه رشتخوار با 64/15 در هزار و بیشترین آن مربوط به شهر جنگل با 84/22 در هزار میباشد این شاخص حدود72/0 در هزار نسبت به سال قبل کاهش داشته است ولی از انجا که این عدد به صورت شاخص خام مطرح میشود (میزان خام موالید) برای افزایش دقت آن بهتر است میزان باروری عمومی محاسبه گردد

باروری عمومی

این میزان نشان دهنده تعداد تولد در سال به ازای هر 1000 زن 15 تا 49ساله است این رقم بر اساس زیجهای حیاتی شهرستان 88/72 در هزار میباشد که نسبت به سال قبل 72/3 در هزار کاهش را نشان میدهد میانگین استانی این شاخص17/68 در هزار میباشد که نشان دهنده این است که با وجود کاهش نسبت به سال قبل هنوز هم با میانگین استانی فاصله داریم دامنه تغیرات میزان باروری عمومی بین 88/52 در هزار در پایگاه رشتخوار تا 94/82 در هزار در مرکز بهداشتی درمانی رشتخوار متغیر است به عبارت دیگر تقریبا از هر14زن 15تا49 ساله در سطح شهرستان در طول سال همواره یک نفرحامله بوده است که این رقم در مرکز بهداشتی درمانی سنگان ازهر 12زن49-15 ساله یک نفر و در شهر رشتخوار از هر 19 زن49-15 ساله یک نفر حامله بوده است توسعه نظارت بر چگونگی عملکردبهورزان و نیز برنامه های آموزشی به زنان در سنین باروری بویژه آنان که به تازگی ازدواج کرده اند میتوانددر بهبود شاخص هاتاثیر داشته باشد.

شاخص ها نشان میدهد که مراکز بهداشتی درمانی سنگان و پایگاه جنگل نیازمند برنامه ریزی و اقدامات ضروری بیشتری برای بهبود این شاخصها هستند.

باروری کلی

- میزان باروری کلی یعنی تعداد فرزندانی که یک زن در طول دوران باروری خود (10 تا 49 سالگی) می تواند به دنیا آورد.

این میزان درسطح شهرستان 27/2 کودک در سال 86 و 4/2 کودک در سال 85 می باشد. میانگین استانی این شاخص در سال 86، 13/2 کودک به ازای هر زن 10 تا 49 ساله می باشد که در این شاخص نیز شهرستان از میانگین استانی بالاتر است. دامنه تغییرات این شاخص بین 64/1 در پایگاه رشتخوار تا 61/2 در پایگاه جنگل متغیر است. این شاخص مرکب از شاخصهای باروری اختصاصی سنی است و ناظر برتمام سنین می باشد. دسته بندی مراکز براساس این شاخص ارزش اختصاصی تری دارد و مشاهده می گردد که به ترتیب مراکز جنگل، سنگان و احمدآباد بایستی به طور جدی اقدامات موثر در زمینه تنظیم خانواده و بویژه برای مادران جوان به عمل آورند.

میزان تجدید نسل ناخالص

- میزان تجدید نسل ناخالص یعنی تعداد دخترانی که به ازای هر مادر در خانوار متولد می شوند هر چه این رقم بیشتر باشد روند رشد جمعیت سریعتر خواهد بود. این شاخص در سطح شهرستان 09/1 در سال 86 می باشد که تفاوت چندانی با سال قبل ندارد شاخص استانی 03/1 می باشد. دامنه تغییرات این شاخص بین 98/0 در مرکز احمدآباد تا 28/1 در پایگاه جنگل متفاوت می باشد.

رشد طبیعی جمعیت

- رشد طبیعی جمعیت شهرستان 51/15 در هزار می باشد که نسبت به سال قبل حدود 8/0 کاهش پیدا کرده است. میانگین استانی 9/14 در هزار می باشد که در این شاخص نیز شهرستان از استان بالاتر می باشد. کمترین مقدار رشد طبیعی جمعیت مربوط به پایگاه رشتخوار با 84/10 درهزار و بالاترین آن مربوط به خانه های بهداشت مرکز جنگل و پایگاه جنگل با 35/19 و 18/18 در هزار می باشد. که لزوم کار بیشتر در زمینه تنظیم خانواده در این نقاط مشهود است. همانطور که مشاهده می شود پایگاه رشتخوار با کمترین میزان موالید کمترین رشد طبیعی جمعیت و مرکز جنگل با بیشترین میزان موالید بیشترین رشد طبیعی جمعیت را دارا است.

4- شاخص های عملکرد:

پوشش تنظیم خانواده

درصد پوشش تنظیم خانواده با استفاده از روشهای مطمئن در شهرستان 09/68 درصد می باشد که نسبت به سال گذشته حدود 11% افزایش و نسبت به میانگین استانی حدود 8% بیشتر است که این افزایش بیشتر مربوط به آوردن افراد نازا، یائسه ها و هیسترکتومیها در قسمت سایر جداول زیج حیاتی می باشد که تا به حال این کار انجام نمی شده است و با هماهنگی هایی که با واحد آمار مرکز بهداشت استان به عمل آمد قرار شد که این افراد نیز در قسمت سایر قرار گیرند. چون عملاً این افراد جزء روشهای مطمئن پیشگیری از بارداری به حساب می آمدند ولی در هیچ کجا به حساب نمی آمدند.

بیتشرین مقدار این شاخص مربوط به مرکز بهداشتی درمانی سنگان با 20/73 درصد و کمترین آن مربوط به پایگاه جنگل می باشد که با توجه به میزان رشد طبیعی جمعیت و میزان موالید خام می بینیم که این شاخص در خصوص پایگاه جنگل صادق می باشد اما در خصوص مرکز بهداشتی درمانی سنگان که رشد طبیعی جمعیت آن و میزان موالید خام بالا می باشد نبایستی بیشترین مقدار درصد پوشش تنظیم خانواده را نیز به خود اختصاص دهد که این موضع جای بررسی دارد از جمله در نحوه ثبت آمار و گزارش آن، بررسی درصد تولدهای ناخواسته و بررسی میزان شکست روشهای پیشگیری از بارداری، البته درصد زنان شوهردار 49 – 15 سال را نیز نبایستی از یاد ببریم که مرکز بهداشتی درمانی سنگان بیشترین درصد زنان شوهردار را به خود اختصاص داده است.

شرایط زایمان

78/0 درصد زایمانهای شهرستان در شرایط غیربهداشتی و توسط ماماهای دروه ندیده صورت گرفته است که نسبت به میانگین استانی که 6/1% می باشد در وضعیت بهتری قرار داریم. این شاخص بسته به شرایط اجتماعی و اقتصادی و بهداشتی متغیر است و در پایگاههای جنگل و رشتخوار صفر و بیشترین آن در خانه های بهداشت مرکز بهداشتی درمانی رشتخوار با 38/1% می باشد. البته این را نبایستی نیز فراموش کرد که این شاخص در سال قبل 67/0 درصد بوده است که امسال افزایش پیدا کرده است.

حدود 97% زایمانهای شهرستان نیز در بیمارستان اتفاق افتاده است که بیشترین میزان آن برای پایگاه رشتخوار 100% و کمترین آن مربوط به پایگاه جنگل با 90% می باشد البته بقیه زایمانهای پایگاه جنگل در منزل و توسط مامای دوره دیده اتفاق افتاده است.

وزن متولدین

درصد متولدین وزن شده در شهرستان 31/99% می باشد که نسبت به سال قبل حدود 1% افزایش نشان می دهد و این شاخص با میانگین استانی نیز برابری می کند. بیشترین میزان این شاخص مربوط به پایگاه رشتخوار با 100% کودک وزن شده و کمترین آن مربوط به پایگاه جنگل می باشد.

درصد متولیدن با وزن کمتر از 2500 گرم نیز در شهرستان 32/5% و استان 28/5% می باشد که نسبت به سال قبل حدود 1/0 درصد کودکان با وزن کمتر از 2500 گرم شهرستان افزایش پیدا کرده است. براساس جدول شاخصها بیشترین متولدین کمتر از 2500گرم در پایگاه رشتخوار با 36/11 درصد و کمترین آن در مرکز بهداشتی درمانی احمدآباد با 31/1% متولد شده اند. به هر حال لازم است مرکز بهداشتی درمانی رشتخوار (شهری و روستایی) و پایگاه جنگل در برنامه ریزیهای خود برای تغذیه صحیح مادران و کودکان تجدید نظری داشته باشند.

5- شاخصهای مرگ و میر

میزان مرگ خام

میزان مرگ خام کل شهرستان 74/4 در هزار است که نسبت به سال قبل حدود 34/0 در هزار افزایش داشته است میانیگن استانی 69/4 در هزار می باشد که نسبت به میانگین شهرستان 05/0 در هزار کمتر است. بیشترین میزان مرگ خام ثبت شده در مرکز سنگان با 29/5 و مرکز احمدآباد با 19/5 در هزار و کمترین آن در خانه های بهداشت مرکز جنگل با 76/1 در هزار می باشد که با توجه به اینکه از هیچ شاخصی پیروی نمی کند بایستی بررسی گردد . این شاخص به تنهایی ارزش خاصی ندارد آنچه مهم است توزیع مرگ در گروههای مختلف سنی می باشد که هر چه موارد مرگ در سنین بالاتر اتفاق افتد نشان دهنده. وضعیت مطلوب تر اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی است.

مرگ زیر یکسال

63% از مرگهای زیر یکسال شهرستان مربوط به یکماه اول زندگی (دوران نوزادی) اختصاص داده که این شاخص در سطح استان 69% می باشد. بیشترین میزان (نسبت مرگ دوران نوزادی به زیر یکسال) مربوط به پایگاه جنگل با 75% و کمترین آن مربوط به خانه های بهداشت جنگل بدون مرگ نوزاد می باشد.

میزان مرگ نوزادان (NMR) در سطح شهرستان 73/14 در هزار تولد زنده می باشد که شاخص امکان عدد 35/13 در هزار را نشان می دهد . بیشترین میزان در پایگاه جنگل با 82/40 در هزار و کمترین میزان را خانه های بهداشت مرکز جنگل با صفر در هزار دارا می باشد لازم به ذکر است که میانگین شهرستانی نسبت به سال قبل 33/1 در هزار افزایش نشان می دهد. توجه بیشتر به مسائل تغذیه ای مادران باردار ، مراقبتهای دوران بارداری و زایمان در دوران نوزادی می تواند به کاهش این رقم کمک کند که لازم است پایگاه شهری جنگل در برنامه ریزیهای خود و برنامه های مراقبت زمان بارداری ، حین زایمان و دوران نوزادی و نیز تغذیه مادران و دختران بررسی و تجدید نظر داشته باشد. IMR میزان مرگ کودکان زیر یکسال شهرستان نیز 4/23 در هزار می باشد که این رقم در سال قبل 9/20 و در استان 32/19 در هزار می باشد که با توجه به افزایش شاخص نسبت به سال قبل لازم است در برنامه ریزیهای خود بازبینی و تجدید نظر نماییم. بالاترین میزان مربوط به پایگاه جنگل با 42/54 در هزار و کمترین مربوط به خانه های بهداشت جنگل با صفر در هزار می باشد. ضمن اینکه مراکز احمدآباد ، پایگاه رشتخوار نیز بالاتر از میانگین استانی می باشد.

مرگ زیر 5سال

U5MR میزان مرگ کودکان زیر 5 سال به ازای 1000 تولد زنده در شهرستان 26 می باشد که این رقم در سال قبل 3/24 و در استان 3/22 در هزار می باشد. دامنه تغییرات این شاخص از صفر در خانه های بهداشت مرکز جنگل تا 42/54 در پایگاه جنگل متغیر می باشد.

ناهنجاریهای مادرزادی ، نارسی نوزاد و حوادث به ترتیب بیشترین علل ثبت شده مرگ کودکان زیر 5 سال را تشکیل می دهد ضمن اینکه بررسی بیشتر بر روی علل مرگ در کودکان زیر 5 سال که عمدتاً در قسمت سایر علل ثبت می شود. (88/2 در هزار) در کنار توجه به تغذیه کودکان پیشگیری از حوادث در کودکان و کنترل بهتر بیماریها تنفسی و گوارشی می تواند در تغییر مناسب این میزان تاثیرگذار باشد. لازم به ذکر است بیشترین میزان سایر علل به دلیل بی دقتی در ثبتیات می باشد که ضرورت دارد پزشکان در خصوص بررسی علل فوت و اعلام آن به بهورزان دقت بیشتری به عمل آورند.

درصد مرده زایی

درصد مرده زایی شهرستان 95/0 درصد می باشد که نسبت به سال قبل 03/0 درصد افزایش پیدا کرده است میانگین استانی عدد 1 را نشان می دهد. بیشترین درصد مرده زایی مربوط به پایگاه جنگل با 04/2 درصد و مرکز احمدآباد با 75/1 درصد و کمترین آن مربوط به مرکز سنگان می باشد که هیچ گونه مرده زایی ثبت نشده است.

میزان مرگ ومیر مادران باردار

MMR میزان مرگ مادران به دلیل عوارض بارداری و زایمان یکی از شاخص های مهم سلامتی و ارتقاء مراقبتهای بهداشتی جامعه است. این شاخص نشان می دهد که به ازای 100 هزار تولد زنده چند مادر درطول دوران بارداری، زمان زایمان و تا 42 روز پس از زایمان به دلیل عوارض بارداری و زایمان از دست می روند. این رقم براساس زیج های حیاتی کل شهرستان 66/86 درصد هزار می باشد که میانگین استانی عدد 5/36 را نشان می دهد. این رقم در سال قبل عدد صفر می باشد. اجرای برنامه های گسترده در زمینه مراقبت از مادران و انجام زایمانهای سالم و ایمن نه تنها سبب نجات جان مادران بیشتری می شود بلکه به نجات جامعه طی نسلهای بعد هم کمک می کند. در شهرستان کلاً یک مورد مرگ مادر باردار اتفاق افتاده است که در مرکز بهداشتی درمانی رشتخوار بوده است که باعث شده است شاخص آن مرکز عدد 83/344 را نشان دهد که نزدیک به ده برابر میانگین استانی می باشد.

نتایج و یافته ها

از بررسی جداول مربوط به شاخص های برگرفته از زیج های حیاتی شهرستان در سال 86 نتایج زیر به دست می آید:

مرکز بهداشتی درمانی جنگل از ترکیب سن جوانی برخوردار است و نسبت به سایر مراکز شهرستان بالاترین زاد و ولد را دارد.

مرکز بهداشتی درمانی رشتخوار از نظر زاد و ولد پایین و رشد جمعیت کمتری نسبت به بقیه مناطق شهرستان دارد. ضمن اینکه جمعیت جوان این مرکز کمتر و درصد سالمندان آن بیشتر از سایر نقاط شهرستان می باشد.

پایگاه بهداشتی جنگل دارای پایین ترین درصد پوشش تنظیم خانواده و بالاترین میزان خام تولد را دارد. توزیع مرگ نوزادان و کودکان زیر یکسال به توزیع مرگ در زیر 5 سال شباهت دارد که عمدتاً حاصل مرگهای دوران نوزادی است به عبارت دیگر اگر مرگ نوزادان که عوامل موثر بر آن تقریباً کمتر شناخته شده است و کمتر تحت تاثیر توسعه اجتماعی قرار دارد از مرگ زیر 5 سال خارج شود. شاخص میزان مرگ و میر در گروه سنی 59 -1 ماهه به دست می آید که ارتباط مستقیم و زیادی با توسعه اجتماعی و اقتصادی دارد.

این مجموعه که حاصل تلاش بهورزان ، کاردانها و کارشناس و پزشکان زحمت کش سطوح مختلف ارائه خدمات بهداشتی درمانی در 34 خانه بهداشت و 4 مرکز بهداشتی درمانی شهرستان می باشدتدوین گردیده است تا در برنامه ریزیهای مختلف بهداشتی مورد استفاده قرار گیرد. امید است با اتکا به خداوند متعال بتوانیم از آن بهره وری درستی برای ارتقاء سلامت مردم داشته باشیم.

در پایان از زحمات و همکاریهای بی شائبه تمامی کسانیکه در جهت ارتقاء سلامت جامعه گام برمی دارند بویژه همکارن محترم واحدهای ستادی و مدیریت محترم شبکه جناب آقای دکتر مریخی که با حمایت بیدریغ خودپشتوانه محکمی برای اینجانب بودندو از هرگونه حمایتی دریغ ننمودند تقدیر و تشکر می نمایم.

علی امانی

کارشناس مسئول واحد آمار و رایانه مرکز بهداشت شهرستان رشتخوار

خرداد ماه 87