تاریخچه اورژانس
تاریخچه اورژانس در ایران

 تاریخچه اورژانس

  بعنوان تكنسين فوريتهاي پزشكي ، شما به جمع افرادي مي پيونديد كه از سالها پيش ، مراقبت پزشكي را به انسانهاي ديگر ارائه مي دادند . در جنگها با استفاده ابتدايي از وسايل نقليه ،‌آمبولانس هاي داوطلب سازماندهي مي شدند وبه كشورهاي دوردست مي رفتند تا از زخمي ها در جنگ جهاني اول مراقبت كنند .

 در جنگ جهاني دوم
، ارتش ، يگانهاي خاصي را براي ارائه مراقبت در ميدان جنگ و آوردن زخمي ها به پايگاههاي كمك رساني كه پرستار و پزشك داشتند تربيت  كرد . در جنگ كره خدمات به زخميها با انتقال سريع ، توسط هليكوپتر به  واحدهاي جراحي سيار بيمارستاني ارتش در آن حوالي ، جايي كه عمل جراحي فوري انجام مي شد تكامل يافت. بيشتر پيشرفتهاي حاصله در مراقبت فوري زخميان در نتيجه تجربيات در جنگهاي ويتنام و كره بود.
متاسفانه مراقبت اورژانسي آسيب ديدگان و بيماران در خانه تا اين سطح پيشرفتي نداشته است . تا اوايل دهه 1960، خدمات آمبولانس اورژانس و مراقبت از بيماران اورژانسي در سرتاسر ايالات متحده خيلي با هم متفاوت بود . در بعضي جاها ، مراقبت توسط گروههاي كاملا تعليم يافته كمكهاي اوليه پيشرفته ارائه مي شد كه آمبولانسهاي مدرن و تجهيز شده در اختيار داشتند . در تعداد معدودي مناطق شهري ، مراقبت توسط خدمات آمبولانس مستقر در بيمارستان ارائه مي شد كه از انترن ها و پزشكان تازه كار استفاده مي شد . در بسياري جاها  مراقبت اورژانسي و سرويس آمبولانس فقط ، توسط اداره كفن و دفن  ارائه مي شد كه از يك نعش كش

 كه ميتوانست تبديل به حامل برانكار شود و مثل آمبولانس عمل كند استفاده مي كردند . در بعضي جاها پليس يا اداره آتش نشاني از يك واگن استيشن استفاده مي كرد كه يك برانكار و يك كيف كمكهاي اوليه را حمل مي كرد . در بيشتر موارد ، در هر دوي اين وسايل نقليه يك راننده و يك امدادگر بود كه تا حدودي آموزش كمكهاي اوليه
ديده بودند . در نواحي معدودي كه يك آمبولانس تجاري براي انتقال بيماران در دسترس بود ،معمولا به صورت مشابه داراي همين پرسنل بودند و در اصل به عنوان وسيله اي ، براي انتقال بيمار به بيمارستان استفاده مي شدند .
بسياري از كشورها هيچ فعاليت رسمي براي مراقبت اورژانس پيش بيمارستاني يا انتقال بيماران انجام نداده بودند . كمكهاي اوليه به اشخاص زخمي ، توسط پليس يا پرسنل آتش نشاني در صحنه داده مي شد و يك پليس يا ماشين آتش نشاني آنها را به بيمارستان منتقل مي  كرد .به صورت مرسوم بيماران با بيماري هاي حاد توسط بستگان
يا همسايه ها به بيمارستان منتقل مي شدند و پزشك خانواده يا پزشك کشیک[1][1][9] بيمارستان او را ويزيت وارزيابي مي كرد وسپس متخصص و نيروهاي اتاق عمل موردنياز رافرامي خواندند .
بعنوان تكنسين فوريتهاي پزشكي به جمع افرادي خواهيد پيوست كه از سالها پيش مراقبتهاي پزشكي اورژانسي را به ساير انسانها ارائه مي دادند .
بجز در  مراكز شهري بزرگ ،‌ بيشتر بيمارستانها بخش هاي اورژانس امروزی با پرسنل آموزش دیده كه امروزه وجود دارند نداشتند. منشاء سیستم فوریتهای پزشکی امروزی در سال 1996 با انتشار گزارش «معلوليت و مرگ غير منتظره » شروع شد : «بيماري جامعه مدرن كه مورد بي توجهي قرار گرفته » . اين گزارش كه با همكاري انجمن تحقيقات ملي انجام شد به مردم و مسئولان ، نقصان شديد مراقبت هاي اورژانس پيش بيمارستاني و انتقال را دربسياري ازنواحي نشان داد . تعدادي ازموارد توصيه شده دراين گزارش عبارتند از :
-  توسعه دوره هاي آموزشي در زمينة مراقبت اورژانس پيش بيمارستاني وانتقال براي پرسنل آتش نشاني ، پليس ،‌گروه نجات و پرسنل آمبولانس .
-  تهيه كتابهاي درسي معتبر و ابزار كمك آموزشي براي اين دوره ها
-  تهيه دستور العمل هايي توسط اورژانس كشور براي طراحي آمبولانس ها و تجهيزاتي كه حمل ميكنند .
-  تهيه و انتخاب  شيوه كار كلي و ضوابط ارائه خدمات وويژگي هاي آمبولانس و چگونگي نظارت بر پرسنل آمبولانس در كشور
 - انتخاب مسئولي در منطقه براي تهيه وسايل مناسب و مورد نياز در آمبولانس جهت ارائه مراقبت اورژانس پيش بيمارستاني وانتقال
-  تاسيس بخشهاي اورژانس در بيمارستانها با حضور پزشك ، ‌‌پرستار و ديگر پرسنل كه تجهيزات لازم براي احياء ‌و ارائه مراقبتهاي فوري به آسيب ديدگان و بيماران را دارا باشد .
-  سرانجام ، منابع مالي و برنامه هايي براي گسترش ارائه خدمات اورژانس پيش بيمارستاني ايجاد شد . در ابتداي دهة 1970 ، DOT اولين برنامه درسي استاندارد ملي را تهيه و انتشار داد كه بعنوان دستورالعمل هايي براي تربيت تكنسين هاي فوريتهاي پزشكي استفاده مي شد . براي حمايت از دوره آموزش تكنسين فوريتهاي پزشكي ،‌آكادمي جراحان ارتوپد آمريكا اولين كتاب درسي تكنسين فوريتهاي پزشكي را در سال 1971 تحت عنوان «مراقبت اورژانسي وانتقال بيماران و مجروحين» تهيه ومنتشر كرد . كتاب درسي كه ميخوانيد ويرايش هشتم اين كتاب است .دردهه 1970 ،‌ به دنبال دستورالعمل هاي توصيه شده ، هر استان قوانين لازم مربوط به خود را تدوين كرد و سيستم فوریتهای پزشکی در سراسر امريكا گسترش يافت . در طول همين دوره ، تخصص طب اورژانس بعنوان يك تخصص پزشكي مشخص مطرح شد و بخشهاي اورژانس بيمارستانها با حضور اين پزشكان متخصص براي مراقبت از بيماران اورژانس استاندارد شدند . در اواخر دهه1970 و اوايل 1980 ، DOT يك برنامه درسي استاندارد ملي توصيه شده براي تربيت پارامديك ها تهيه كرد و قسمتي از دوره آموزش را براي تربيت تكنسين هاي فوريتهاي پزشكي در نظر گرفت تاسال1980 ،‌EMSدر سراسر كشور بر پايه دو اصل زير تشكيل شد :
- تصويب قانوني كه بر اساس آن ، مسئولين هر شهر يا ناحيه موظف شدند كه خدمات اورژانس پيش بيمارستاني و انتقال صحيح بيماران را در سراسر حوزه خود ارائه دهند .
- ايجاد استانداردهاي مشخص و منظم براي تربيت پرسنل آمبولانس و تجهيزاتي كه در هر آمبولانس لازم است .
اين دو اصل تضمين مي كرد كه بدون در نظر گرفتن جايي كه فرد ،‌مجروح يا واقعا بيمار مي شود به اومراقبت اورژانسي مناسب و به موقع ارائه و به بيمارستان منتقل شود . طي دهه 1985 ،‌ بسياري از مناطق برنامه درسي استاندارد ملي تكنسين فوريتهاي پزشكي را با اضافه كردن سطوح بالاتر آموزش ارتقاء‌دادند كه اين افراد ميتوانستند مراقبتهاي حمايتي پيشرفته[2][2][10] را ارائه دهند . آموزش تكنسين فوريتهاي پزشكي پارامديك و ALS در سالهاي اخير از رشد ثابتي برخوردار بوده است .بعلاوه با تحول در آموزش و تكنولوژي ،‌ تكنسين هاي فوريتهاي پزشكي پايه و متوسط اكنون ميتوانند بسياري از مهارتهاي مراقبتهاي حمايتي پيشرفته را اجرا كنند كه قبلا ً فقط توسط تكنسين فوريتهاي پزشكي پارامديك اجرا مي شد .

روشي كه سيستمهاي خدمات فوريتهاي پزشكي عمل ميكنند بسته به منطقه جغرافيايي و جمعيتي كه به آنها خدمات مي رسانند فرق ميكند . با اين وجود بدون در نظرگرفتن ناحيه ، ارزيابي سيستم هاي خدمات فوريتهاي پزشكي بر اساس 10 معيار زيرانجام مي شود :

1- نظم و خط مشي
2- مديريت منابع
3- منابع انساني و آموزشي
4- سيستم وتجهيزات انتقال
5- تسهيلات حمايتي و پزشكي
6- سيستم ارتباطات
7- اطلاعات مردم و آموزش عمومي
8- پزشك ارتباطات
9- سيستم تروما و توسعه آن
10- ارزيابي سطوح آموزش ارائه مراقبت و انجام كمك هاي اوليه براي بيماران توسط مردم عادي

با گسترش EMS و آگاهي از نياز بيشتر به مراقبت هاي اورژانس ، ‌ميليونها نفر از افراد عادي جامعه دوره هاي آموزش BLS/CPR را گذرانده اند . علاوه بر CPR ، بسياري از اين افراد دوره هاي آموزشي كوتاه مدت كمك هاي اوليه پايه ، شامل كنترل خونريزي و ساير مهارتهاي سادةموردنيازجهت ارائه فوري مراقبتهاي اورژانسي را آموخته اند . اين دوره هاي آموزشي طوري طراحي مي شوند كه معلم ها ، ‌پرستاران كودك ،كارمندان ادارات و سايرين ، بتوانند مراقبت هاي اورژانسي لازم را در محل كار ، دقايقي قبل از رسيدن تكنسين فوريتهاي پزشكي يا ديگر امدادگران ، به صحنه انجام دهند . بعلاوه ،‌ بسياري افراد ، مثل آنهايي كه مسؤول اردوهاي گروهي و تورهاي مسافرتي مي باشند يا افرادي كه در مكانهايي مشغول به كار مي باشند كه دسترسي به خدمات فوريتهاي پزشكي به علت دوري مسافت ممكن است با تاخير همراه باشد ، ‌تحت آموزش كمكهاي اوليه پيشرفته قرار مي گيرند . اين دوره آموزشي شامل يادگيري مراقبت هاي حمايتي پايه وساير مراقبتهاي مورد نياز و آماده سازي بيمار تارسيدن تكنسين ها و امدادگران مي باشد . امدادگران بعلت اينكه نميتوان حضور شخصي كه آموزشهاي لازم را ديده وميتواند مراقبتهاي حمايتي پايه و ساير مراقبتهاي فوري را انجام دهد ، در صحنه تضمين كرد ، سيستم EMS گروهي دارد به نام امدادگر ،كه از مامورين نيروي انتظامي ، ‌آتش نشانان ،‌محافظان پاركهاي جنگلي ،‌ ‌يا ديگر ناجيان سازمان يافته تشكيل ميشود كه اين گروه اغلب قبل از آمبولانس و تكنسين هاي فوريتهاي پزشكي به صحنه مي رسند. DOT يك برنامه درسي براي امدادگران تنظيم كرده كه به اين افراد آموزشهاي لازم را ارائه مي دهد تا مراقبت فوري را شروع كنند و سپس به تكنسين هاي فوريتهاي پزشكي در ادامه مراقبت كمك كنند . در اين دوره آموزشي چگونگي ارائه مراقبت هاي حمايتي پايه و ساير اقدامات ضروري با تجهيزات اندك ، آموزش داده ميشود . اين دوره همچنين دانشجويان را با ساير روشها ،‌ تجهيزات و تكنيكهاي آماده سازي بيمار كه تكنسين ها از آنها استفاده مي كنند آشنا مي سازد تا امدادگران در صورت نياز بتوانند به تكنسين ها كمك كنند . همانطور كه يك امدادگر بايد مراقبت هاي لازم را تا حد توان به بيمار ارائه دهد . بايد مراقب باشد كه مراقبتهاي فراتر از محدودة آموزش خود را انجام ندهد . يكي از جدي ترين خطرات براي بيمار ، انتقال نادرست بيمار از داخل وسيله نقليه يا صحنه تصادف است كه منجر به فلج هاي دائم و ساير آسيب ها ميشود كه بعلت اعمالی با نيت خير ولي ناآگاهانه وبالقوه خطرناك صورت ميگيرد . محدودة عملكرد امدادگران ارائه مراقبتهاي حمايتي پايه است . امدادگران ميتوانند مراقبتهاي حمايتي پايه را قبل از رسيدن آمبولانس ، براي كمك به بيمار يا مجروح ارائه دهند . اقداماتي چون تنفس مصنوعي ، ماساژ قلبي و كنترل خونريزي ،‌همه كارهايي هستند كه ميتوانند بدون تجهيزات يا با تجهيزات كم انجام شوند . تكنسين فوريتهاي پزشكي پايه دوره آموزشي تكنسين فوريتهاي پزشكي پايه احتياج به برنامه درسي حداقل 110 ساعته دارد و شامل دانش و مهارتهاي مورد نيازي ميشود كه براي ارائه مراقبت اورژانسي اوليه در صحنه لازم است . اين دوره مثل زير بنايي براي دانش و مهارت بيشتر در آموزش پيشرفته تكنسين اورژانس پايه است . در ورود به صحنه ، ‌شما و تكنسين ديگر كه با آمبولانس آمده ايد بايد مسئوليت كمك و مراقبت بيمار را بعهده بگيرید و پس از آماده سازي مناسب ، بيمار را به بخش اورژانس انتقال دهيد . با گسترش و پيشرفت برنامه درسي استاندارد ملي تكنسين فوريتهاي پزشكي پايه ،‌ مهارتهايي در سطح مراقبتهاي حمايتي پيشرفته نيز به تكنسين هاي پايه آموزش داده شد . اين مهارتها شامل دفيبريلاسيون خارجي اتوماتيك،‌ استفاده از وسايل كمكي براي باز كردن راه هوايي ، كمك به بيماران در استفاده از داروهاي تجويزي پزشكان مثل نيتروگليسيرين ،‌ اپي نفرين و اسپري هاي استنشاقي .

 تكنسين فوريتهاي پزشكي متوسط دوره آموزشي EMT-I طوري طراحي شده تا دانش و مهارتهايي را در ابعاد خاصي از مراقبتهاي حمايتي پيشرفته (ALS) به افرادي كه تعليم ديده اند و تجربه در ارائه مراقبت اورژانسي بعنوان تكنسين فوريتهاي پزشكي پايه دارند بيفزايد . اين مهارتهاي بيشتر شامل تزريقات وريدي ، ‌تفسير ريتم هاي قلبي و دفيبريلاسيون ،‌ انتوباسيون داخل تراشه از طريق دهان و دانش و مهارت لازم براي استفاده از داروها است . تكنسين فوريتهاي پزشكي پارامديك (EMT-P) دوره آموزش فشرده EMT-P طوري طراحي شده كه بطور قابل ملاحظه اي دانش و مهارتهاي اوليه را افزايش مي دهد و ميزان زيادي ازمهارتهاي مراقبت حمايتي پيشرفته (ALS) را در بر ميگيرد

تاریخچه اورژانس در ایران

 در سال 1354 در اثر ریزش سقف یکی از سالنهای انتظار فرودگاه مهرآباد تهران تعداد زیادی کشته و مجروح شدند و این در حالی بود که هیچ سیستم از قبل طراحی شده ای برای کمک و انتقال به مجروحین در اینگونه حوادث ناگهانی وجود نداشت، بعد از این حادثه سیستم فوریتهای پزشکی کشور با عنوان اورژانس ۱۱۵ کشور با همکاری کشور آمریکا تأسیس شد و ایران بعنوان چهارمین کشور دارنده خدمات اورژانس پیش بیمارستانی در جهان شناخته شد که این خود افتخاری بزرگ است.کشور آمریکا در دومین تجربه خود در تشکیل یک سیستم اورژانس پیش بیمارستانی بسیاری از کمبودها و نقصهای تجربه اول را که برای خودش بود در ایران لحاظ نکرد و به جرأت میتوان گفت اورژانس پیش بیمارستانی ایران در سال ۱۳۵۴ کاملتر و بهتر از اورژانس پیش بیمارستانی کشور آمریکا راه اندازی شد .

 اما با پیش آمدن مسائل انقلاب و پس از آن جنگ تحمیلی سیستمی که نیاز به نگه داری و تجدید و نوسازی و باز آموزی آموخته ها را داشت به حال خود رها شد و امکانات این سیستم چه از نظر انسانی و چه از نظر امکانات انتقال و درمان تا حد زیادی از بین رفت و تصوری نادرست نیز با رفتار ناشایست بعضی از تکنسینهای اورزانس و همچنین خدمات غیر قابل قبئل در ذهن مردم ایجاد شد.

 بعد ازآن در سال ۱۳۷۹ طرح پوشش فراگیر فوریتهای پزشکی تصویب شد و در سال ۱۳۸۰ ابلاغ گردید که تا حد زیادی سیستم به هم ریخته قبلی سامان یافت و رشته جدیدی با عنوان«فوریتهای پزشکی»در برخی دانشگاههای علوم پزشکی کشور پایه گذاری شد ـکتابهای جدید و به روز ترجمه شد و مدیرانی جدید با کارآیی بیشتری انتخاب شدندسطح و نوع آمبولانسها ارتقا یافت و تعداد پایگاهها هم بر اساس همین طرح افزایش یافت و هم اکنون خدمات اورژانس پیش بیمارستانی از وضعیت نسبتا خوبی برخوردار است که البته راه بسیار طولانی و پرزحمتی تا رسیدن به یک حد استاندارد در پیش داریم که سیر صعودی آن در سالهای اخیر کاملا ملموس و محسوس بوده است.

 ضمنا در هر کجا و در هر نقطه ای از ایران عزیز که هستید میتوانید با گرفتن شماره ۱۱۵ از خدمات رایگان اورژانس بهره مند شوید .