دستگاههاي مخلوط كن و هموژن كننده ها
از اين دستگاهها عموماً در آزمايشگاهها استفاده مي شود و قابليت آنها در توليد آئروسل بايد مدنظر قرار گيرد.
-موقعي كه با عوامل شناخته شده خطرناك يا عوامل مشكوكي كه خطر سرايت آنها از طريق ايجاد آئروسل مي باشد، بايد از مخلوط كردن يا هموژن كننده اي استفاده شود كه درب آن كاملاً بسته شده و غيرقابل نفوذ باشد.
(هدف از انجام اين اقدمات اينست كه در حين كار از توليد آئروسل جلوگيري شود.)
- اين وسايل ممكن است روي ميزهاي روباز باشد، امّا بهتر است كه درب آنها در زير هود ايمني بيولوژيك مناسب باز شود.
- تمام وسايلي كه بدون درب هستند و امكان توليد آئروسل از عوامل خطرناك در آنها وجود دارد بايد حتماً در زير هود ايمني بيولوژيك مناسب استفاده شوند.
خون و فرآورده هاي خوني انسان- مايعات و بافتهاي انساني
در سال 1991 انجمن سلامت و ايمني شغلي (OSHA)، استانداردهايي را به منظور كاهش خطرات ناشي از سرايت عوامل بيماريزا با منشأ خوني اعلام كرد. (مانند HIV و HBV)
اين قانون عبارتست از : مقررات و دستورالعمل كاركردن با پاتوژنهايي كه منشأ خوني دارند و آنها عبارتند از : فرآورده هايي با منشأ انساني، مانند خون- فرآورده هاي خوني – ديگر مايعات بدن انسان و بافت هايي از بدن كه فيكس نشده است.
براي نمونه به چند دستورالعمل مهم آن در ذيل اشاره شده است.
الف- احتياط همگاني
احتياط همگاني بيان مي كند كه تمام نمونه هاي خوني، مايعات بدن و بافتهاي انساني را عفوني تلقي كنيد. اين طرز تلقي باعث ميشود كه اقدامات پيشگيرانه مناسب اتخاذ گردد و خطر سرايت عوامل بيماريزا كاهش يافته يا كاملاً از بين برود.
ب- واكسيناسيون برعليه هپاتيت B
تمام كاركناني كه با خون- فرآورده هاي خوني- بافت هاي تازه يا ساير مايعات بدن سروكار دارند بايد بدون پرداخت هزينه بر عليه هپاتيت B واكسينه شوند. در صورتيكه فردي حاضر به انجام واكسيناسيون نيست بايد اين موضوع را به شكل مكتوب نوشته و امضاء كند و اين تعهدنامه در پرونده وي نگهداري شود.
ج- پيگيري سلامتي كاركنان در صورت سرايت عوامل بيماريزا از طريق خون يا ساير مايعات آلوده انساني
تمام سرايتهاي اتفاقي عوامل خطرناك، بايد بلافاصله به مسئولين مربوطه گزارش شود تا اقدامات مناسب در مورد آن فرد بعمل آيد.
نكته مهم اينست كه : سرايت اتفاقي عامل خطرساز را بايد بلافاصله بعد از حادثه گزارش كرد زيرا تأثير بعضي از اقدامات درماني با گذشت زمان ممكن است كاهش يابد.
د- آموزش ايمني
تمام كاركنان جديدالورودي كه با عوامل بيماريزا با منشاء خوني كار مي كنند، بايد ابتدا آموزش شيوه كار كردن ايمن را بياموزند. سپس به روش بازآموزي سالانه، آموزش تداوم يابد. آموزش عمومي در هر زمان و مكاني مي تواند اجرا شود.
لينكهاي مرتبط با موضوع:
DNA نوتركيب (ريكامبيننت)
DNA نوتركيب (rDNA) عبارتست از مولكولهايي كه در خارج از سلولهاي زنده بوسيله الحاق و اتصال قطعه اي از DNA طبيعي يا ساختگي به مولكولهاي DNA ساخته شده است و مي تواند در سلول زنده همانند سازي كند.
بعد از شروع تكنولوژي ساختن DNA نوتركيب، دانشمندان نگرانند كه، DNA نوتركيبي كه مصنوعاً ساخته شده در صورت استفاده شدن ناصحيح يا آزادشدن در محيط مي تواند خطرات زيستي غيرقابل پيش بيني ايجاد كند. اهميت اين موضوع باعث شد كه NIH دستورالعمل مربوط به تحقيق روي DNA نوتركيب را در ماه مي 1976 صادر كند.
جديدترين تجديدنظر منتشر شده در اين خصوص مربوط به آوريل سال 2002 است كه در سايت ذيل قابل دسترسي است.
بعضي از نكات دستورالعمل فوق عبارتند از:
- آزمايشاتي كه هدف آن توليد DNA نوتركيب است بايد قبل از انجام آن به تأييد كميته زيست ايمني واحد مربوطه رسيده باشد.
- محققين بايد اشكال صحيح DNA نوتركيب را كه قرار است تهيه كنند به كميته ايمني زيستي ارائه كنند. در ارتباط با تهيه موارد نادر DNA نوتركيب، لازم است كه پيشنهاد تحقيقاتي توسط ساير گروههاي صاحب نظر بررسي شود.
به طور كلي : در آزمايشاتي كه با عوامل زيستي نوتركيب سروكار دارند بايد آنها به عنوان يك عامل خطرساز تلقي شده و شرايط تعريف شده سطح زيست ايمني (BSL) مربوطه (با توجه به نوع عامل) رعايت گردد. به عنوان مثال كار كردن با وكتورهاي آدنوويروسي (Adenoviral vectors) بايد تحت شرايط و مقررات زيست ايمني سطح دوم (BSL2) انجام شود.
- قسمت سوم دستورالعمل فوق آزمايشات را براساس بيماريزايي DNA اوليه، وكتور(حامل) بكار رفته و گيرنده DNA به پنج گروه به شرح زير تقسيم مي كند.
1) آزمايشاتي كه ملزم به رعايت دستورالعمل فوق نيستند و لازم نيست در كميته زيست ايمني ثبت شوند و عبارتند از :
• مولكولهاي DNA نوتركيب كه در اندامهاي زنده يا ويروسها نيستند.
• مولكولهاي DNA نوتركيبي كه فقط شامل قطعاتي از DNA منفرد غير كروموزومي يا DNA با منشاء ويروسي است.
• مولكولهاي DNA نوتركيبي كه فقط شامل DNAاي از يك ميزبان پروكاريوت شامل پلاسميدهاي طيبعي يا ويروسها موقعي كه فقط در آن ميزبان (پلاسميد طبيعي) تكثير شده اند. يا وقتي كه DNA مزبور به روش صحيح و مشخص فيزيولوژيكي به ميزبان ديگر منتقل شده است.
• مولكولهاي DNA نوتركيبي كه فقط شامل DNA اي از يك ميزبان يوكاريوت شامل كلروپلاستها، ميتوكندري يا پلاسميدها كه فقط در آن ميزبان تكثير شده است.
• مولكولهاي DNA نوتركيبي كه فقط شامل قطعاتي از DNA گونه هاي مختلف است كه تعويض قطعه DNA به روش شناخته شدة فيزيولوژيكي انجام شده است.
• مولكولهاي DNA نوتركيبي كه در حال حاضر خطر مشخصي براي سلامتي افراد و محيط زيست ندارد.
2 ) آزمايشاتي كه لازم است همزمان با شروع آنها به كميته زيست ايمني اعلام شود عبارتند از :
• آزمايشاتي كه در آنها مولكولهاي DNA نوتركيبي ساخته شود كه حاوي حداكثر 2 يا 3 ژنوم از هر نوع از ويروسهاي اوكاريوت مربوط به زيست ايمني سطح يك به غير از ويروسهاي هلپر.
• آزمايشاتي كه در آنها با DNA نوتركيب اصلاح شده مربوط به گياهان سروكار دارد.
3 ) آزمايشاتي كه بايد قبل از اجرا تأييديه كميته زيست ايمني را كسب كنند.
• عوامل بيماريزاي انساني يا حيواني به عنوان سيستم حامل- ميزبان (host-vector)
• ساختن DNA نوتركيبي كه مربوط به عوامل خطرساز زيست ايمني سطح 2 يا 3 باشند.
• كاركردن با DNA مربوط به عوامل بيماريزاي انساني يا حيواني كه در داخل يك سيستم حامل- ميزبان
(host-vector) غير بيماريزاي پروكاريوت يا اوكاريوت پست، كلون (clone) شده باشد.
• كاركردن با DNA عوامل بيماريزايي كه مربوط به زيست ايمني سطح دوم يا سوم هستند و بداخل سلولهاي پروكاريوت يا اوكاريوت پست منتقل شده اند.
• كاركردن با DNA يا RNA ويروسهايي كه در گياهان و حيوانات ايجاد بيماري مي كنند يا DNA و RNA كه مربوط به گياه يا حيوان ناقص است.
• كاركردن با DNA يا RNA ويروسهايي كه در سيستم كشت بافت در مجاورت ويروسهاي هلپر قرار دارند.
• ويروسهاي حيواني ناقص يا بيماريزايي كه مربوط به سطح دوم يا سوم زيست ايمني هستند و در مجاورت ويروسهاي هلپر قرار دارند.
• كاركردن با ويروسهاي حيواني يا گياهي ناقص يا بيماريزايي كه در مجاورت ويروسهاي هلپر قرار دارند اما در گروههاي قبلي كه گفته شد قرار نمي گيرند.
• كاركردن با حيواناتي كه در ژنوم آنها تغيير ايجاد شده است. اين تغيير بوسيله توليد يك مشتق با ثبات از DNA نوتركيب يا DNA يا RNA اين حيوانات مي باشد.
• كار كردن با گياهاني كه به كمك مهندسي ژنتيك با روشهاي DNA نوتركيب اصلاح شده اند و عوامل آنها در سطح دوم يا سوم زيست ايمني قرار مي گيرند.
4 ) آزمايشاتي كه بايد قبل از اجرا تأييديه كميته زيست ايمني و NIH را كسب كنند.
• كلون كردن مولكولهاي سمومي كه LD50 آنها كمتر از 100 ng/kg وزن بدن است.
• مطالعه تسريع شده انتقال ژن انساني. Accelerated review of human gene transfer))
• تغييرات جزئي در شيوه انتقال ژن انساني(Minor modifications to human gene transfer) .
5 ) آزمايشاتي كه بايد قبل از اجراء به تأييد كميته ايمني زيستي، NIH و كميته مشورتي DNA نوتركيب( RAC)(Recombinant DNA Advisory Committee) برسد.
• انتقال ويژگي مقاومت دارويي به ميكروارگانيسمهايي كه به طور طبيعي اين مقاومت در آنها شناخته نشده است.
• انتقال آگاهانه DNA نوتركيب، يا DNA يا RNA اي كه از يك DNA نوتركيب مشتق شده است، به انسان.
بسته بندي و حمل مواد زيستي
با اينكه مقررات و رهنمودهاي لازم براي بسته بندي و حمل مناسب مواد زيستي بوسيله شركت هاي مختلف چاپ و منتشر شده است، شركت هاي بين المللي حمل و نقل هوايي (IATA) مقررات كالاها و اجناس خطرناك (DGR) را براي تمام نقل و انتقالات بين المللي اجرا مي كنتد. بعلاوه تمامي نقل و انتقالات هوايي مواد زيستي بوسيله پروازهاي غير بين المللي (مانند پروازهاي داخلي) هم بايد مقررات كالاها و اجناس خطرناك (DGR) را رعايت كنند.
براي اين منظور، ابتدا بايد مقررات لازم در اين زمينه آموزش داده شود.
آموزش
تمام افرادي كه در زمينه حمل و نقل مواد زيستي به نحوي سروكار دارند، بايد آموزش لازم را در ابتدا فرا گرفته و حداقل هر دوسال يكبار آموزش هاي تكميلي را بگذرانند.
بعضي از معيارها كه در تنظيم چك ليست مواد زيستي براي حمل و نقل رعايت مي شود در ذيل نقل شده است.
دستورالعمل مربوط به مقررات حمل و نقل نمونه هاي گرفته شده از بيمار (احتمال اينكه اين نمونه ها داراي عامل بيماريزا باشند كم است)
الف : نحوه بسته بندي نمونه
- نمونه ابتدا در ظرفي غيرقابل نفوذ قرار داده مي شود.
- براي پيشگيري از صدمه خوردن، اين ظرف در يك لفاف مناسب پيچيده شود.
- ظرف اول در ظرف غيرقابل نفوذ ديگري قرار مي گيرد.
- در ظرف دوم ماده جاذب مانند كاغذ يا بسته هاي مخصوص جاذب قرار داده شود.
ب : نصب برچسب روي ظرف
- روي برچسب بايد نوشته شود :
محموله حاوي عضو بدن حيوان نيست
محموله حاوي عضو بدن انسان نيست
- در صورتيكه محموله داراي يخ خشك مي باشد مقدار آن برحسب كيلوگرم قيد شود و علامت ذيل روي آن نصب شود.
ج- تنظيم و پركردن برگه هاي مربوط به ارسال نمونه
- نام و آدرس فرستنده و گيرنده نمونه.
- قيد شود كه در صورت امكان نمونه در روز تعطيل هم تحويل گرفته شود.
- قيد شود كه محموله حاوي نمونه خطرناك نيست.
- در صورتيكه نمونه داخل يخ خشك قرار دارد مقدار آن برحسب كيلوگرم قيد شود و ميزان آن كنترل شود و علامتUN 1845 نوشته شود.
- برگه ها توسط فرستنده امضاء شده باشد.
توجه : براي اثبات اينكه نمونه بيمار داراي كمترين احتمال وجود عامل بيماريزا مي باشد، لازم است كه تأييديه متخصص مربوطه، به شكل مكتوب ضميمه باشد. اين تأييديه بايد براساس مستندات شناخته شده موجود در پرونده بيمار، علائم بيماري، شرايط فردي بيمار و شرايط بومي منطقه باشد.
دستورالعمل مربوط به مقررات حمل و نقل مواد عفوني گروه B( گروه B عبارتست از نمونه هاي تشخيصي يا نمونههاي كلنيكي)
الف- نحوه بسته بندي نمونه
- نمونه ابتدا در ظرفي غيرقابل نفوذ قرار داده مي شود.
- براي پيشگيري از صدمه خوردن، ظرف اول در يك لفاف مناسب پيچيده شود.
- ظرف اول در ظرف غيرقابل نفوذ ديگري قرار داده مي شود.
- در ظرف دوم ماده جاذب مناسب مانند كاغذ يا بسته هاي جاذب قرار داده مي شود.
- ليست محتويات نوشته شده و بين دو ظرف قرار داده شود.
ب- نصب برچسب روي ظرف
- نصب برچسب UN3373 بر روي ظرف دوم. ( اين علامت بين المللي مربوط به مواد گروه B است)
- نوشت جمله ‹‹ مواد زيستي- گروه B›› يا ( نمونه تشخيصي) در مجاورت برچسب UN3373
- در صورتيكه محموله حاوي يخ خشك است ذكر مقدار آن برحسب كيلوگرم همراه با نصب برچسب UN1845 و علامت مخصوص آن .
ج- تنظيم و پركردن برگه هاي مربوط به ارسال نمونه
- نام و آدرس فرستنده و گيرنده.
- قيد شود كه در صورت امكان نمونه در روز تعطيل هم تحويل گرفته شود.
- مشخص شود كه محموله حاوي ماده خطرناك است و احتياج به توضيح فرستنده ندارد.
- در صورتيكه محموله حاوي يخ خشك است. ذكر مقدار آن برحسب كيلوگرم همراه با نصب برچسب UN1845 و علامت مخصوص يخ خشك.
- امضاء فرستنده محموله
|
مواردي كه در گروه B (نمونه هاي تشخيصي يا كلينيكي) قرار مي گيرند.
تمام فرآورده هاي انساني يا حيواني به غير از فضولات، خون و فرآورده هاي خوني- بافت و مايعات بافتي كه به منظور تشخيص و بررسي، حمل و نقل شده است، به استثناء حيوانات زندة آلوده.
نمونه هاي تشخيصي را بايد به گروه تعريف شده UN3373 متعلق دانست مگر آنكه نمونه مربوط به بيمار يا حيوان باشد. يا نمونه مربوط به انسان يا حيوان بيماري باشد كه عامل بيماري زاي آن مي تواند به طور مستقيم يا غيرمستقيم به سهولت از يك فرد به ديگر منتقل شود و براي اين عامل درمان مؤثر و اقدامات پيشگيرانه قابل حصول در دسترس نيست. اين نمونه ها در گروه ديگري تحت عنوان گروه A با UN2814 و UN2900 قرار مي گيرند.
|
دستورالعمل مربوط به مقررات حمل و نقل مواد عفوني گروه A (گروه A عبارتند از مواد عفوني كه در انتها ليست آن قيد شده است)
الف- نحوه بسته بندي
- نمونه ابتدا در ظرفي نفوذ ناپذير قرار داده مي شود.
- در داخل ظرف دوم كه ظرفي نفوذ ناپذير است ماده جاذب مناسب مانند كاغذ جاذب يا بسته هاي جاذب ... قرار داده مي شود.
- ظرف اول در لفاف پيچيده شده و در داخل ظرف دوم قرار مي گيرد.
- محتويات محموله در برگه اي نوشته شده و بين ظرف اول و دوم در داخل ظرف خارجي قرار مي گيرد.
ب- نصب برچسب روي ظرف خارجي
- روي برچسب قيد شود حاوي عامل عفوني مؤثر بر انسان است، و با علامت ‹‹UN2814›› مشخص شود، و مقدار ماده نيز مشخص گردد.
- درصورتيكه محموله حاوي يخ خشك است، ذكر مقدار آن برحسب كيلوگرم همراه با نصب برچسب‹‹UN1845›› و علامت مخصوص آن .
- اسم و فاميل و تلفن شخص مسئول
- در صورتيكه محموله مقداري بيشتر از 50 ميلي ليتر يا 50 گرم از ماده عفوني گروه A دارد، بر روي ظرف خارجي آن برچسبي با اين مضمون نصب شود ‹‹ خطر، در هواپيماي مسافربري بارگيري نشود››.
ج- فرم اطلاعاتي مواد خطرناك زيستي
- نام و فاميل- آدرس و شماره تلفن فرستنده و گيرنده.
- قيد شود كه از جعبه هاي هواپيمايي نمي توان استفاده كرد.
- قيد شود كه از جعبه مخصوص مواد راديواكتيو نمي توان استفاده كرد.
- قيد شماره تلفن جهت پاسخگويي به موارد ضروري و اوراژنس براي مدت 24 ساعت.
- قيد نام و فاميل و سمت شخص امضاء كننده با ذكر تاريخ و مكان آن.
- امضاء فرستنده
Typical Infectious Substance Package
|
مواردي كه گروه A قرار مي گيرند :
گروه A شامل مواردي است كه در صورت سرايت سبب بروز ناتواني پايدار- تهديد سلامتي يا ايجاد بيماري كشنده در انسان يا حيوان مي شود.
مواد عفوني گروه A هنگام حمل و نقل در دو دسته نام گذاري مي شوند :
- عوامل عفوني مؤثر بر انسان با كد ‹‹UN2814 ››
- عوامل عفوني مؤثر بر حيوان با كد ‹‹UN 2900 ››
|
مثالهايي از گروه A با عوامل عفوني مؤثر برانسان ‹‹ UN 2814 ››
Bacillus anthracis cultures
Brucella abortus cultures
Brucella melitensis cultures
Burkholderia mallei – Pseudomonas
mallei – Glanders cultures
Burkholderia pseudomelli –
Pseudomonas pseudomallei cultures
Chlamydia psittaci – avian strain
cultures
Clostridium botulinum cultures
Coccidioides immitis cultures
Coxiella burnetii cultures
Crimean-Congo hemorrhagic fever
virus
Dengue virus cultures
Eastern equine encephalitis virus
cultures
Escherichia coli, verotoxigenic cultures
Ebola virus
Flexal virus
Francisella tularensis cultures
Guanarito virus
Hantann virus
Hantaviruses causing hantavirus
pulmonary syndromw
Hendra virus
Hepatitis B cultures
Herpes B virus cultures
Human immunodeficiency virus
cultures
Highly pathogenic avian influenza virus
cultures
Japanese Encephalitis virus cultures
Junin virus
Kyasanur Forest disease virus
Lassa virus
Machupo virus
Marburg virus
Monkeypox virus
Mycobacterium tuberculosis cultures
Nipah virus
Omsk hemorrhagic fever virus
Poliovirus cultures
Rabies virus
Rickettsia prowazekii cultures
Rickettsia rickettsia cultures
Rift Valley fever virus
Russian spring-summer encephalitis
virus
Sabia virus
Shigella dysenteriae type 1 cultures
Tick-borne encephalitis virus cultures
Variola virus
Venezuelan equine encephalitis virus
West Nile virus cultures
Yellow Fever virus cultures
Yersinia pestis culture
مثالهايي از گروه A با عوامل عفوني مؤثر بر حيوان ‹‹UN 2900 ››
African horse sickness virus
African swine fever virus
Avian paramyxovirus Tyope 1 – Newcastle disease virus
Bluetongue virus
Classical swine fever virus
Foot and mouth disease virus
Lumpy skin disease virus
Mycoplasma mycoides – Contagious bovine pleuropneumonia
Peste des petits ruminants virus
Rinderpest virus
Sheep pox virus
Goatpox virus
Swine vesicular disease virus
Vesicular stomatitis virus
شيوه صحيح حمل و نقل مايعات (غيرعفوني)
براي حمل و نقل مايعاتي مانند بافرها- آب و غيره بايد بسته بندي طوري انجام شود كه در حين انتقال دچار نشت مايع نشود. بسته بندي از كيفيتي برخوردار باشد كه در مقابل فشارها و تكانهاي ناشي از حمل و نقل تحمل لازم را داشته باشد. نوع بسته بندي در مورد اين مواد مشابه گروه مواد تشخيصي است.
- مابع ابتدا در يك ظرف غيرقابل نشت قرار مي گيرد.
- ماده جاذب مناسب به همراه ظرف اوليه در داخل ظرف غيرقابل نشت دوم قرار داده مي شود.
- مجموعه دسته بندي (ظرف اول و دوم) در يك جعبه محكم ( مثلاً مقوا ) گذاشته شود.
- در صورت نياز، ظرف دوم در يك لايه نرم پيچيده و در جعبه قرار گيرد.
اطلاعات كامل مقررات حمل و نقل مواد بيولوژيك (زيستي) در آدرس زير قابل دسترسي است :
????????????
پژوهشکده بوعلی
