|
راههاي سرايت عوامل بيماري زا
چهار روش اصلي براي انتقال عامل بيماريزا به بدن شخصي كه در آزمايشگاه كار مي كند وجود دارد.
1- انتقال از طريق پوست
2- استنشاق قطرات بسيار ريز مايع در هوا (آئروسل)
3- انتقال از طريق مخاطها(مانند چشم)
4- بلع و خوردن
1- انتقال از طريق پوست
انتقال مي توان از طريق فرو رفتن سوزن آلوده به بدن( needle sticks )– بريدن پوست- و از طريق خراش هاي سطحي پوست انجام شود.
اين راه انتقال يكي از خطرناك ترين روشهاي سرايت است چونكه عامل بيماريزا مستقيماً به جريان عروقي خون وارد مي شود بنابراين تمام وسايل نوك تيز و برنده بايد به شيوة صحيح معدوم گردند.
2- انتقال از طريق استنشاق آئروسل
استفاده از بعضي دستگاهها مانند ورتكس- مخلوط كن(هم زن مغناطيسي) – سونيكاتور (مخلوط كن هاي اولتراسونيك) سانتريفوژهاي بدون درب و ... مي تواند عامل توليد و پخش آئروسل در فضا باشدبنابراين اجراء شيوه صحيح و اصولي هنگام كار با دستگاههاي فوق، توليد آتروسل را به حداقل مي رساند. از جمله عوامل بيماريزايي كه از طريق استنشاق به بدن وارد مي شود مي توان آدنوويروس ها- واكسيناويروسها- مايكوباكتريوم توبركلوزيس ، ... را نام برد.
3- انتقال از طريق مخاطها
يكي ديگر از راههاي ورود عوامل بيماريزا به بدن از طريق مخاطها است. انتقال ممكن است از طريق پاشيدن ترشحات آلوده به چشم، بيني، دهان يا از طريق دست آلوده باشد (تماس دست آلوده با چشم- دهان- بيني)استفاده از محافظهائي كه تمام صورت را ميپوشاند، براي پيشگيري در موارد فوق مناسب است.
4- انتقال از طريق خوردن
خوردن اتفاقي مواد خطرناك زيستي ممكن است توسط افراد ناشتا و ناآگاه به آزمايشگاه اتفاق افتد.
روشي كه احتمال آن بيشتر است، انتقال عوامل بيماري زا از طريق خوردن و آشاميدن در فضاي آزمايشگاههايي است كه با مواد خطرناك زيستي سروكار دارند.
بعنوان يك وظيفه هميشگي، بايد قبل از خروج از آزمايشگاه حتماً دستها را با آب و صابون شست . اگر ماده اي بر روي دستها ترشح شد، بايد بلافاصله شسته شود.
اصول و روشهاي كار در آزمايشگاه
Laboratory Practice and Technique
تجهيزات ايمني فردي Personal Protective Equipment (PPE)
ابتدا بايد نوع عامل خطرناك زيستي بخوبي شناخته شود. فردي كه با اين عوامل كار مي كند، بايد تجهيزات ايمني فردي مناسب را به عنوان يك سدّ اوليه در برابر خطر استفاده كند.
- از تجهيزات ايمني فردي مي توان، محافظ كامل صورت- روپوش آزمايشگاه- گان- ماسك- دستكش- عينك- كفش رو بسته و ... نام برد كه مسئول آزمايشگاه بايد بطور مرتب تجهيزات سالم فوق را تهيه و در آزمايشگاه براي استفاده بگذارد.
- تجهيزات ايمني فردي لازم، بايد قبل از كاركردن با مواد خطرناك زيستي پوشيده شود و بلافاصله بعد از اتمام كار خارج گردد.
- در صورتيكه هر كدام از تجهيزات فردي در حين كار به ماده خطرناك زيستي آلوده شد، بايد بلافاصله آن را تعويض كرد.
- قبل از خروج از آزمايشگاه حتماً تجهيزات ايمني فردي بايد خارج شود.
1 - محافظت از صورت
وقتي كه احتمال ترشح مواد عفوني يا ساير مواد خطرناك زيستي وجود دارد، در صورتيكه هود ايمني زيستي (BSC) در دسترس نيست بايد از محافظ مناسب صورت استفاده كرد.
انواع محافظ صورت عبارتند از : عينك هاي ايمني كه داراي محافظ كناري مي باشد- عينك معمولي- محافظ هاي تمام قد صورت و... .
2- روپوش هاي معمولي و گان ها
براي جلوگيري از آلودگي پوست و لباس بيرون بايد حتماً روپوش آستين بلند يا گان پوشيده شود. در صورتيكه احتمال ترشح يا پاشيدن ترشحات روي لباس وجود دارد، بايد از روپوش يا پيش بندي كه داراي لايه نفوذناپذير هست استفاده كرد.
موقع كار كردن با مواد خطرناك زيستي كه در سطح سوم زيست ايمني (BSL3) قرار مي گيرند و همچنين مواد عفوني بايد سرآستين روپوش آزاد نباشد و كاملاً داخل دستكش قرار گيرد. روپوش كثيف را يا بايد در محل آزمايشگاه ضدعفوني و سپس شست يا اينكه با قراردادن در يك نايلون و بستن درب آن به سرويس لباسشويي فرستاد. روپوش را نبايد براي شستشو به منزل برد.
3- دستكش ها
هنگام كار با مواد خطرناك زيستي همواره بايد دستكش پوشيد. زيرا پوشيدن دستكش مي تواند فرد را در مقابل مواد خطرناك زيستي محافظت كند.
4- ماسكها
استفاده از ماسك در صورتيكه سيستم هاي كنترلي مهندسي مانند هودهاي ايمني زيستي (BSC) در دسترس نباشند، يا مواقعي كه بايد بطور همزمان بهمراه هود ايمني زيستي (BSC) استفاده شود براي محافظت سيستم تنفسي از ورود آئروسل لازم است.
ماسك بايد در صورت امكان قبل از استفاده ضدعفوني شود. كنترل شود كه از نظر اندازه مناسب صورت باشد و نوع ماسك براي آزمايش موردنظر مناسب باشد و آموزش طريقه استفاده صحيح از آن داده شده باشد.
مطالب كامل وجامع در سايت ذيل قابل دسترسي است.
http://www.osha.gov/pls/oshaweb/owaidsp.show_document?p_table=STANDARDS&p_id=12716&p_text_version=FALSE
5- روكش هاي مخصوص كفش
در صورتيكه احتمال پاشيدن و ترشح مقادير زيادي از مواد خطرناك زيستي وجود دارد، پوشيدن روكش محافظ يكبار مصرف روي كفش، به جلوگيري از سرايت و انتشار عوامل خطرساز كمك مي كند.
شستشوي دستها
در صورت تماس مواد عفوني و آلوده با دستها، قبل از ادامه كار بايد حتماً دستها را با آب و صابون به مدت حداقل 10 ثانيه شستشو داد. همچنين بعد از خارج كردن دستكش ها و قبل از خروج از آزمايشگاه شستن دستها لازم است انجام شود.
خوردن، آشاميدن، آرايش كردن و استفاده از لنز تماسي
خوردن، آشاميدن، استفاده از لوازم آرايشي و جواهرات اعم از انگشتر و ساعت و ... و بكار بردن لنزهاي تماسي چشم در محيط آزمايشگاهي كه با مواد خطرناك زيستي كار مي شود ممنوع است. نگهداري مواد خوراكي و آشاميدني در يخچالي كه مواد شيميايي در آن وجود دارد ممنوع است و براي مواد غذايي بايد از يخچالي فقط به همين منظور استفاده كرد.
| 
پژوهشکده بوعلی
