تکنولوژی آموزشی

اهداف آموزشي : ============== پس از آموزش انتظار می رود: 1- رسانه هاي آموزشي و وسايل آموزشي را تعريفكند. 2- نقش حواس در يادگيري را توضيح دهد . 3- اصول انتخاب رسانه هاي آموزشي را نام ببرد ، و توضيح دهد. 4- توان آموزشي رسانه ها را بيان نمايد و توان آموزشي رسانه هاي رايج را بيان نمايد. 5- نقش وسايل كمك آموزشي در ياد گيري را توضيح دهد. 6- ويژگي هاي يك رسانه خوب را توضيح دهد. 7- انواع رسانه ها را نام ببرد. تعريف رسانه هاي آموزشي (Instructional Media):                                                                    رسانه آموزشي به كليه امكاناتي اطلاق مي شود كه مي توانند شرايطي را در فضاي آموزشي بوجود آورند كه تحت آن شرايط فراگيران قادرند اطلاعات ،رفتار ومهارت هاي جديدي را با درك كامل به دست آورند. رسانه هاي آموزشي ================ رسانه آموزشي ترجمهinstruction media است كه در لغت به واسطه ، وسيله ، ماده وسط ، رابط دو چيز ، حد فاصل و بالاخرهوسيله تقل و انتقا ل تعريف شده است . تمام اين معاني با آنچهاصطلا حا رسانه آموزشي ناميده مي شود مطابقت دارد . رسانه آموزشي ابزاري براي ارائه آموزش به فراگير و طبيعتا جزيي از فريند آموزش و تكنولوژي است . نه تمام آن ، از زماني كه آموزش شروع شده است رسانه ها نيز وجود داشته است . · يكي از اولين رسانه ها معلم بوده است . · رسانه هاي آموزشي براي برقرا ري ارتباط موثر در تدريس دركلاس كه بصورت گروهي انجام مي گيردلازم و ضروري بشمار مي آيند . · در حال حاضر رسانه هاي آموزشي جزئي تفكيك ناپذير از فرايند آموزشي و يادگيري هستند . · بنابراين : رسانه آموزشي به كليه امكاناتي اطلاق مي -شود كه مي توانند شرايطي را در كلاس به وجود آورند كه تحت آن شرايط شاگردان قادرند ، اطلاعات ، رفتار و مهارت هاي جديدي را با درك كامل به دست آورند . · تجارب متعد د نشان داده است كه استفاده از رسانه ها در ميزان يادگيري شاگردان اثر مي گذارد و از طرف ديگر از طول زمان لازم براي آموزش مي كاهد . وسايل آموزشي : =============== اصطلاح وسايل آموزشي يا وسايل كمك آموزشي اغلب اشتبا ها مترادف رسانه هاي آموزشي بكار برده مي شود . اين وسايل كليه اد وات و اشيائي است كه در كنار رسانه هاي آموزشي براي تفهيم بهتر يا بيشتر موضوع براي فرا گيران بكار مي روند . · براي مثال 1: استفاده از نقشه براي تفهيم بهتر جغرافيا توسط معلم در كلاس د رس .بكار برده مي شود پس : رسانه آموزشي : معلم وسيله كمك آموزشي : نقشه نقش حواس در يادگيري : ===================== علت ديگر استفاده ازوسايل كمك آموزشي نقشي است كه حواس مختلف در يادگيري دارا هستند . حواس مختلف نقش واحدي در يادگيري دارا نيستند . 75% يادگيري از طريق كاربرد حس بينائي صورت مي گيرد . 13% // // // حس شنوائي // 6% // // // حس لامسه // 3% // // // حس بويائي // 3% // // // حس چشائي // اصول انتخاب رسانه هاي آموزشي ========================== • هيچ رسانه ، يا روش خاصي به تنهايي نمي تواند براي يادگيري بهترين باشد. • رسانه انتخابي بايستي با اهداف رفتاري هماهنگ باشد. • رسانه انتخابي بايد با روش تدريس متناسب باشد. • يك رسانه عالي براي يك هدف رفتاري تدريس الزاما براي اهداف ديگر نمي تواند مؤثر باشد. • همه رسانه داراي يك توان نيستند. • انتخاب رسانه بستگي به خصوصيات فراگير، محتوا و اهداف دارد. توان آموزشي رسانه ها : ===================== رسانه ها فهم مطالب را بيشتر مي كنند. امكان به خاطر سپردن اطلاعات بصري 3 برابر بيشتر از اطلاعات گفتاري است . ميزان توجه راافزايش مي دهد. با ترتيبي منطقي و گام به گام موضوع را تشريح مي كند. توان آموزشي هر رسانه تا حدي به موضوع،شكل و اهداف آموزشي بستگي دارد. اهميت رسانه هاي ديداري سيستم حافظه در مغز تمايل به ثبت تصويري دارد. بيشترين امكان دسترسي و بزرگترين ظرفيت ذخيره اطلاعاتي براي تصاوير مي باشد. تمايل براي يادگيري بصري مفاهيم پيچيده قدم به قدم و با توالي مناسب آموزش داده مي شود. نقش وسايل كمك آموزشي در ياد گيري : ================================== وسايل كمك آموزشي اساس قابل لمسي را براي تفكر و ايجاد مفاهيم بوجود مي آورند. توجه و علاقه مخاطبين را به خود جلب مي كند. موجب يادگيري سريعتر،مؤثرتر و پايدار تر مي شود. تجارب واقعي وعيني را در اختيار فراگيران قرار مي دهند. موقعيت هاي يادگيري را فراهم ميكنند. مشاركت فراگيران را در فرايند يادگيري فراهم مي كنند. ويژگي هاي يك رسانه خوب : ================================= 1- همخواني با هدف ها ،محتوا و شيوه آموزشي 2- توانايي انتقال پيام مورد نظر 3- انطباق با ويژگي هاي مخاطبان 4- معتبر بودن 5- برانگيختن و واداشتن مخاطبان به فعاليت 6- كيفيت خوب فني-هنري 7- عملي بودن و سهولت استفاده انواع رسانه ها : ============= رسانه های دیداری: رسانه های نوشتاری رسانه های تصویری رسانه های شنیداری رسانه های دیداری- شنیداری تکنولوژی آموزشی اهداف آموزشي : پس از آموزش انتظار می رود: =========================== 1- اجزاء اصلی تعریف تکنولوژی آموزشی را توضیح دهید 2- اهمیت کاربرد تکنولوژی آموزشی را بیان نمائید. 3- زنجیره سیستماتیک طراحی ، اجراء و ارزشیابی را توصیف و کاربرد آن را توضیح دهید. 4- رابطه تکنولوژی آموزشی و رویکرد سیستم ها را تشریح نمائید . 5- اجزاء سیستم کلاس درس ، درون داد ، برون داد و هدف تعامل آنها را تحلیل نمائید 6- در باره ارتباط و اهمیت آن از دیدگاه تکنولوژی آموزشی به اختصار توضیح دهید 7- ابعاد مختلف تکنولوژی آموزشی را نام ببرید و ارتباط هر بعد با ابعاد دیگر رابیان نمائید . 8- فایده آگاهی داشتن از نگرش سیستماتیک به آموزش و آگاهی از نقش ارتباط در آموزش را با بیان خود تشریح نمائید و کاربرد های آن را ذکر کنید . واژه تکنولوژی Technologyازریشه یونانی(Technologia) به معنی برخورد سیستماتیکمی آید . تعاریف مختلف از فرهنگ های مختلف وجود دارد: عبارت از کاربرد دانش برای مقاصدعملی ( فرهنگ وبستر1981) بنابر این استفاده عملی از یافته های هر علمی را می توان تکنولوژی آن علم نامید . معمولاٌ تکنولوژی ها درخدمت انجام بهتر ومطلوبتر ورفع مشکلات وکاستی های آن هستندودر هر زمینه راهگشای پیشرفت وموفقیت بیشتر محسوب میشود . تکنولوژی در هر زمینه علمی حرف آخر است ، ولی آخرین حرف نیست ، زیرا در اثر پیشرفت علوم محض ، مسلما“ موارد جدیدی از کاربرد آن بدست می آید. و این امر به صورت دائمی جریان دارد ، ولی در هر لحظه آنچه انسان بتواند با آن ، مسائل خود را حل کند ، آخرین گام در تکنولوژِی آن علم به شمار می رود و روشن است که همراه با پیشرفت آن علم در زمینه نظری ، تکنولوژی آن نیز پیشرفت می کند و به همین ترتیب باعث افزایش قدرت بشر در حل مشکلاتش می شود . در مجموع تکنولوژی جریان دائمی حرکت به سوی اجرای هر چه بهتر امور است . واژه آموزش در متن روان شناسی توضیح داده شده است: آموزش ایجاد ترتیباتی است که باهدف یادگیری در یادگیرنده صورت می گیرد. بنابر این تکنولوژی آموزشی از نظرمعنای لغوی : کاربرد سیستماتیک دانش یا یافته های علمی برای مقاصد اموزشی وایجاد یادگیری در یادگیرنده است . چرا تکنولوژی آموزشی ؟ ====================== نقش عمده تکنولوژی اموزشی کمک به بهبود کارآیی کلی و اثر بخشی فرایند تدریس وآموزش است واز طریق پیشنهادها ، راه حل ها، وکارکردهای خاص خود، انجام مطلوبتر امور آموزشی را تسهیل می کند. هدف تکنولوژی آموزشی یادگیری عمیق تر ، موثر و پایدارتر است، آشنائی با شاخه علمی –کاربردی می تواند مربیان را در انجام بهتر فعالیت های آموزشی یاری نماید. مطابق این تعریف که مورد پذیرش صاحب نظران تکنولوژی آموزشی است ، آموزش و تدریس ، یک فرایند سیستماتیک (نظام مند ) ”طراحی“ ، ”اجراء“و“ارزشیابی“ تلقی می شود. به این ترتیب آموزش از شکل سنتی آن فاصله می گیرد و در روند توسعه فناوری خاص خود قرار خواهد گرفت . بنابراین تدریس موفق بستگی به انجام صحیح سه فرآیند طراحی، اجرا و ارزشیابی دارد.   این پیوستار نشان میدهد نباید اختلافی بین انچه باید تدریس شود وانچه باید ارزشیابی شود وجود داشته باشد . وهردو باید هماهنگ با طراحی انجام شده باشد . یکی دیگر از اجزاء مهم تکنولوژی آموزشی کاربرد تئوری سیستم ها می باشد . سیستم عبارتست از مجموعه اجزاء وعناصر مرتبط به هم که با یکدیگر درراستای تحقق یک هدف معین در حال تعاملند، به طوری که هر نوع تغییر دریکی ازاجزاء آن علاوه برتاثیر برسایر عناصر، کارکرد کلی سیستم(نظام) را تحت تاثیر خود قرار میدهد . به بیان ساده تر یک سیستم زمانی با حداکثر کفایت و کارائی کار خواهد کرد که اجزاء آن به نحو مطلوبی سازماندهی شده باشند و فرآیندها ی درون سیستم در راستای اهداف خود صورت پذیرد. مثال: کلاس درس به عنوان یک سیستم ، دارای اجزائی از قبیل دانش آموز ، محتوای درسی ، مربی و وسایل و مواد آموزشی است.که برای رسیدن به اهداف آموزشی در حال تعاملند . به این ترتیب اکر تغییری در یکی از اجزاء آن صورت گیرد:مثلا“ مربی برای ارائه آموزش از یک فیلم ویدیوئی استفاده کند ، حاصل کار ، جمع کلاس به اضافه تلویزیون (ویدئو) نخواهد بود . بلکه سایر اجزاء از قبیل محیط کلاس ، روش تدریس و یادگیری دانش آموز نیز تحت تاثیر این رسانه آموزشی تغییر خواهند کرد. بنابراین در طراحی آموزشی و تدریس بایستی از رویکرد سیستمی با توجه به تاثیرو تاثر آنها بر یکدیگر استفاده نمود وهر نوع طراحی تدریس ، بر اساس تعریف تکنولوژی آموزشی بایستی مبتنی بر کاربرد رویکرد سیستم ها باشد. از جمله مفاهیم دیگر رویکرد سیستماتیک ، اصطلاحات درون داد و برون داد یک سیستم است. در واقع در فرایندهای یادگیری و آموزش ، درون داد یک سیستم آموزشی شامل دانش آموزان ، منابع ، محتوای درسی و اطلاعات است. برون داد آن ، دانش آموزان، یا به طور کلی افراد دارای عملکرد بهبود یافته یا افراد آموزش دیده است. تجمع اجزاء به خودی خود سیستم بوجود نمی آورند ، بلکه این اجزاء باید در راستای هدف سیستم با هم در حال تعامل باشند و یک کل واحد را تشکیل دهند . بنابراین تنها حضور اجزاء یک سیستم ، مانند سیستم کلاس درس یا محتوای آموزشی به منزله یادگیری یادگیرنده و تغییر رفتار در او نیست . داشتن نگرش سیستماتیک به امر آموزش سبب خواهد شد که کل آموزش و یادگیری با هم در نظر گرفته شوند و کلیه اجزاء سیستم یعنی دانش آموز ، معلم ، محتوای برنامه ها ، ابزارها و روش های ارزشیابی با هم برای رسیدن به هدف معین به کار گرفته شوند . عدم حضور یک جزء یا عامل جایگزین آن ، سبب می شود که در فرایند های تعیین شده برای رسیدن به هدف ها اخلال ایجاد شود . در مجموع استفاده از رویکرد سیستم ها باعث ایجاد یک نگرش مطلوب به فرایند آموزش خواهد شد و این امر نقش موثری در ارتقاء کیفیت فعالیت های آموزشی و همچنین طراحی برنامه های آموزشی و تدریس کلاسی و نیز ارزشیابی آنها ایفا نماید. تکنولوژی آموزشی یکی از عوامل مهم یادگیری موثر –عمیق و پایدار ارتباطات وبه ویژه ارتباط انسانی است بنابراین: تکنولوژی آموزشی هر موقعیت آموزشی را یک موقعیت ارتباطی می داندو تلاش دارد که اجزاء موجود در این موقعیت ارتباطی را به روش سیستماتیک شناسائی کند تا تمام موانع موجود بر سر راه انتقال پیام در موقعیت آموزشی را از بین ببرد و از این طریق نیز آموزش را به شکل موثرتری انجام دهد . کلید موفقیت در آموزش موثر بستگی زیادی به ارتباط موثر با یادگیرنده دارد. برای ارتباط موثر با گیرنده خدمات ، تلاش نمائید تااز رسانه های ارتباطی بهره گیری نمائید از این رو نقش پر اهمیت رسانه های آموزشی که پل ارتباط بین آموزش دهنده و آموزش گیرنده هستندبه خوبی نمایان می شود . بعد سخت افزاری: ================= براستفاده از وسایل سمعی و بصری، با توجه به تاثیرآنها برامر یادگیری وآموزش تاکید دارد. تنوع رسانه ها و وسایل سمعی و بصری ، از جمله رهنمودهای تکنولوژی آموزشی در ارتباط موثر و تبع آن آموزش موثر است . این امر به ویژه برای تاثیر بر باورها و نگرش ها و متقاعد سازی افراد اهمیت بسیار زیادی دارد. تنها یک رسانه آموزشی معمولا“ نمی تواند جوابگوی انتقال پیام ها و تغییر در رفتار باشد . سخت افزارهای آموزشی مانند : اورهد- اوپک –پروژکتور- اسلاید –ماکت –مولاژ –ویدئو- فیلم- فیلم استریپ و... هر یک کاربردهای خاص خود را دارند . با بهره گیری ازسخت افزارها ، انتقال پیام های اموزشی با دقت ـ هماهنگی ،همسانی وتاثیرگذاری بیشتر ودر زمان کوتاه تری انجام می پذیرد واز این طریق می توان از برداشت های متفاوت وتاثیر عوامل مخل ارتباطی کاست بدون تردید ارتباط کلامی که معمولا“ در تدریس سنتی ، تنها راه انتقال پیام های آموزشی به شمار می آید هر چه بیشتر مورد استفاده قرار گیرد کارائی کمتری خواهد داشت .این در حالی است که کاربرد این جنبه از تکنولوژی آموزشی (سخت افزاری) ضمن ایجادانگیزش یادگیری و مشارکت فعال یادگیرندگان در جریان تدریس ، وسیله خوبی برای غلبه بر موانع ارتباطی به شمار می آید. بعد نرم افزاری: برکاربرد روش های طراحی –اجرا –ارزشیابی کل فرایند تدریس تاکید دارد . مهارت های برنامه ریزی ، طراحی تدریس ( طرح تدریس)، روشها و فنون تدریس و تهیه منابع آموزشی مورد توجه است. طرح درس یکی از نرم افزارهای مناسبی است که در خدمت آموزش صحیح قرار می گیرد . و ضمن تسهیل فعالیت های آموزشی و مشخص نمودن تکلیف دانش آموز ( در ابتدا ، انتها و حین تدریس ) ، فرصتی برای روند تکمیل نحوه تدریس مربیان و اندوختن تجربیات فردی را در تدریس فراهم می نماید . بعد مشکل یابی یا حل مساله : ======================= بعد سوم تکنولوژی آموزشی ، تاکید بر یافتن مشکلات یادگیری فردی و هنچنین مشکل اجزاء نظام آموزشی دارد. از این بعد تکنولوژی آموزشی بر اساس رویکرد سیستماتیک به بررسی و شناخت کارکرد اجزاء سیستم می پردازد. پس از شناسائی علل و عوامل و نواقص کارکردی هر یک از اجزاء به ارائه رهنمود ها و راه حل های مناسب اقدام می نماید . مسلما“ سخت افزار ها و نرم افزارها ی آموزشی از جمله اجزاء اصلی هستند که مورد بررسی قرار می گیرند و این جنبه تکنولوژی آموزشی در بردارنده دو بعد دیگر آن است . مشکل عبارت استازتفاوت بین وضعیت موجود (آنچه هست ) ووضعیت مطلوب ( آنچه باید باشد )به وسیله ارزشیابی می توان به وجود مشکل در آموخته های یادگیرنده پی برد و در صدد رفع مشکل یادگیری دانش آموز بر آمد . این مشکل یا در عملکرد ها است یعنی تفاوت بین آنچه شاگرد انجام می دهد و آنچه که باید بتواند انجام دهد (مورد انتظاراست) (مشکل برون دادی) یا در میزان اطلاعات و دانش است . یعنی بین سطح موجود و سطح مطلوب دانش یا اطلاعات در باره یک موضوع ، تفاوت وجود دارد . در هریک از این حالات مسلما“ تدارک یک برنامه خاص آموزشی از سوی مربی با استفاده از مواد و تجهیزات خاص آموزشی ضروری خواهد بود . فصل دوم : راهکار های تکنولوژی آموزشی ================================ پس از آموزش انتظار می رود : 1- سه مرحله تحول تکنولوژی آموزشی را توضیح دهد. 2- کاربرد روش ها و فنون تکنولوژی آموزشی در هر مرحله را بیان نماید 3- نقش معلمان و مربیان آموزشی را در هر مرحله بیان نماید 4-جایگاه و وضعیت حال حاضر تکنولوژی آموزشی را در یک عبارت کوتاه بیان نمایید 5- ویژگی های کلی روش های یادگیری در گروه های کوچک را بیان نمایید 6- نقاط قوت استفاده از روش های یادگیری در گروه های کوچک را بیان نمایید 7- طبقه بندی فعالیت های عمده یادگیری در گرو های کوچک را نام ببرید و در باره هر یک به اختصارتوضیح دهید 8- مزایا و محدودیت های هر یک از فعالیت یادگیری را بیان نمائید. پروفسور لوئیس التون 1977: تکنولوژی اموزشی سه مرحله تحول را گذرانده است : آموزش دسته جمعی –اموزش انفرادی –آموزش گروه های کوچک . تکنولوژی آموزشی در حال حاضر بیشتر با توسعه تکنیک هائی که می توانند در ارتقاء یادگیری در موقعیت های گروهی کوچک یادگیری مورد استفاده قرار بگیرند، سرو کار دارد . بر همین اساس بیشتر در این مباحث به تشکیل گروه های کوچک یادگیری اشاره و تاکید شده است . در این روش ها معمولا“ از سخت افزارهای تکنیکی یا نرم افزارهای پیشرفته کمتر استفاده می کنند و هدف اصلی آنها هدایت فرایند پویای تعامل گروهی به سمت اهداف آموزشی مطلوب است .در نتیجه عوامل آشکاری چون شرایط کلاس ، ترتیب نشستن ، اندازه گروه و نقش مربی تغییر می یابند . نحوه سازماندهی اجزاء آموزش می تواند نقش مهمی را در تعیین موفقیت (یا عدم موفقیت) این روش ها ایفا نماید. طی سالیان اواخر جنگ جهانی دوم ، تکنولوژی آموزشی بر فنون و تکنیکهای آموزش جمعی متمرکز بود و با استفاده از وسایل سمعی و بصری و وسایل ارتباط جمعی سعی در ایجاد تسهیلات آموزشی برای عده زیادی داشتند. بهره گیری از تکنیک های آموزش جمعی اگر چه هنوز هم ادامه دارد اما به نظر می رسد کارائی لازم برای انجام آموزش توده ها را نداشته است . از دستاوردهای این مرحله( آموزش های دسته جمعی) : توسعه رسانه ها وتجهیزات ازجمله رادیو وتلویزیون- شبکه های کابلی تلویزیونی- مداربسته وتوسعه سخت افزاردر امر آموزش محسوب می شود . مزایا : نقش آموزش دهنده در این مرحله ،ارائه مطالب برای گروهی از مخاطبان است که به جای آموزش از راه سخنرانی محض که تا قبل از این مرحله مورد استفاده واقع می شد، از وسایل سمعی و بصری برای تسهیل آموزش بهره گیری می شود . محدودیت: غیر فعال بودن یادگیرند ه در جریان یادگیری آموزش انفرادی برنامه های آموزش انفرادی از قبیل :آموزش برنامه ای –مطالعه فردی ماشین های آموزشی –برنامه های اموزشی رایانه توسعه یافته. نقش تکنولوژی آموزشی در گسترش آموزش انفرادی ، همواره در جهت تهیه نرم افزارهای آموزشی بر اساس تکنیک محرک. پاسخ بوده است . بنابر این ابزار و مواد آموزشی ، امکان ارائه پاسخ سریع به یاد گیرنده را فراهم نموده است . مزایا :نسبت به اموزشهای جمعی تاثیربیشتری دارد . یادگیری امری فردی است ، اما دارای محدودیت های مشخصی نیز هست. از آشکارترین آن ها: محدویت درآموزش مهارتهای تعاملی است . این محدودیت باعث می شود که افراد قادر به توسعه مهارت های گروهی از قبیل مهارت بحث وگفتگو –تبادل افکار –مشاوره و مهارت های بین شخصی نشوند. و نیز در انتقال یادگیری به محیط های عملی وواقعی با مشکلات عدیده ای روبرو باشند. آموزش ویادگیری در گروههای کوچک =============================== سومین مرحله توسعه تکنولوژی آموزشی که در حال حاضر بر آن تاکید می شود و محور فعالیت های تکنولوژی آموزشی را تشکیل می دهد ، سیستم های یاددهی .یادگیری گروه های کوچک محسوب می شود ، براساس آموزه های این مرحله ،آموزش باید به نحوی برنامه ریزی شود که مربی ودانش آموز بتوانند درگروههای کوچک به بحث گفتگو وتبادل آراءعقاید خود بپردازند ،گزارش تهیه کنند، به طرح سئوال بپردازندو موقعیت های آموزشی نزدیکتربه شرایط واقعی اجتماعی را فراهم نمایند و بطور کلی فعالانه در کار آموزش مشارکت کنند. بنابراین به کاربرد روش های فعال و خلاقانه فرد در یادگیری گروهی ، همچنین استفاده از سخت افزارها ونرم افزارهای آموزشی برای افزایش رفتارهای درون گروهی توصیه می شود . مزایا: ====== مهمترین: توسعه مهارت های تعاملی افراد است . نقش مربی در این مرحله از تکنولوژی آموزشی تاثیر بسزائی دارد . نقش مربی تسهیل کننده ، سازماندهی گروه ها و هدایت یادگیری به سمت اهداف آموزشی است . برای تسهیل یادگیری در داخل گروه های کوچک ، روش های آموزش فعال و مشارکت گروهی ، تمرین گروهی ، بازی های آموزشی توصیه می شود . نقش مربی در موقعیت های یادگیری گروهی خیلی مهم است و احتیاج به مهارت و قوه سازگاری زیادی دارد که ممکن است برای عده ای در شروع کار مشکل باشد . ابتدا مربی باید مهارت های خوبی در برنامه ریزی و سازمان دهی تجربیات یادگیری داشته باشد . مربی: بسته به شکل ، محتوا و ساختار تکنیک گروهی انتخاب شده و بسته به اهداف و غایات آموزشی خاص ، می تواند به عنوان رهبر گروه ( به منظور تعیین مسیر و جهت بحث) ، تسهیل کننده گروه ( فراهم آمدن فرصت بیان خود و تعامل در گروه ) ، رئیس بی طرف (کنترل جریان بحث بدون اینکه اساسا“ در بحث شرکت کند ) ، مشاور (ارائه کمک و اطلاعات در مواقع نیاز) یا مشاهده گر ساده عمل نماید. نقاط قوت تکنیک های یادگیری گروهی در گروه های کوچک 1- دستیابی به اهداف شناختی سطوح بالاتر 2- ارتقاء مهارتها وقابلیت های ارتباطی 3- ارتقاء مهارتها وقابلیت های شخصی 4- ایجاد انگیزش ونگرش های مطلوب به آموزش 1- دستیابی به اهداف شناختی سطوح بالاتر ======================================= مهارت های شناختی که در سطح بالای سلسله مراتب طبقه بندی بلوم قرار دارند( از قبیل تجزیه و تحلیل یا ارزشیابی ) به طور کاملا“ موثر با به کارگیری بعضی تکنیک های بحث گروهی توسعه می یابند. در اینجا فراگیران می توانند با همتایان و همسالان خود مسائل و عقاید مختلف را در یک محیط نسبتا“ باز مورد بحث قرار دهند . تمرین هائی که به عنوان تمرین خارج از کلاس درس در مجمو عه های کتاب های آموزش بهورزی ارائه شده موضوعات بسیار مناسبی برای یادگیری تکنیک های گروهی هستند . روش های گروهی در انجام این تمرین ها مفید هستند. به طوری که فراگیران می توانند به صورت انفرادی فعالیت و با مربی تعامل برقرار کنند و هم می توانند به عنوان یک گروه مشترک در حل بعضی از پروژه ها کار کنند . 2- ارتقاء مهارتها وقابلیت های ارتباطی =================================== بعضی از تکنیک های یادگیری گروهی ، وسیله مناسبی برای گسترش مهارت ها ی مختلف ارتباط غیر کلامی و ارتباط نوشتاری هستند . چون برخی از فراگیران به علت عدم توانائی شان در بیان عقاید خود همواره مورد انتقاد قرار می گیرند ، بنابر این تکنیک های یادگیری گروهی به طور خاص برای کمک به این فراگیران بسیار مناسب هستند و ازاین طریق اعتماد به نفس پیدا کنند . 3- ارتقاء مهارتها وقابلیت های شخصی: ===================================== اصولا“ در حرفه آموزی ها ، مهارت های مختلفی به منظور فعالیت موثر در داخل گروه یا موقعیت اجتماعی مورد نیاز است . این قابلیت ها اغلب از طریق روش های یادگیری گروهی ایجاد می شود ، چرا که مثلا“ یک بهورز نیازمند کسب توانائی مختلفی از جمله مهارت های رهبری هستند و می بایست که توانائی های کار گروهی و کار کردن به عنوان جزئی از تیم داشته باشند . توانائی مشارکتی از طریق روش های مشارکتی توسعه می یابد و لازم است که فراگیران از طریق آموزش مشارکتی به توسعه مهارت های اجتماعی چون نحوه رفتار با عامه مردم بپردازند . 4- ایجاد انگیزش ونگرش های مطلوب به آموزش: ============================================ تحقیقات نشان می دهد که روش های توضیحی و انفرادی در حوزه توسعه نگرشی (عاطفی) موثر نیستند .زیرا به نظر می رسد که ایجاد تغییر در نگرش نیازمند مشارکت فراگیران ، بیان نظریات مختلف و مورد انتقاد قرار گرفتن از همسالان و همکلاسان است و یک مربی برجسته به تنهائی نمی تواند در موقعیت یادگیری معمولی این نقش را (ایجاد تغییر در نگرش) به نحو احسن ایفا کند به عبارت دیگر ، کاملا“ روشن است که تعامل بین فراگیران ، کلید پیشرفت و تحقق این تغییرات نگرشی است . موانع ومسائل یادگیری گروهی درگروههای کوچک: ======================================== 1- مسائل مربوط به طرز تفکر فراگیران 2- مسائل مربوط به دست اندر کاران آموزش 1- مسائل مربوط به طرز تفکر فراگیران: ================================ ویژگی کلی تمام فعالیت های یادگیری گروهی این است که برای اینکه موفقیت آمیز باشد احتیاج به مشارکت و همکاری فعال شرکت کنندگان دارند . بنابراین در برخی موارد این همکاری مممن است به سبب آشنا نبودن مخاطبان با این شکل از آموزش و جود نداشته باشد . به عنوان مثال ، در شروع کار فراگیران ممکن است به طور معمول به مشارکت در فعالیت ها و تمرین ها روی نیاورند که این امر احتمالا“ به سبب نداشتن تجربه قبلی در این زمینه است . 2- مسائل مربوط به دست اندر کاران آموزش: =================================== مسئولیت سنگین دست اندرکاران برای تدارک یادگیری گروهی باعث میشود تا به روشهای رایج قبلی روی بیاورند . میتوان بخش کوچکی از زمان کلاس را در فضای آموزشی با تغییر در طرز چیدن صندلی ها به صورت نیم دایره و دایره کامل و... به این نوع آموزش اختصاص داد. طبقه بندی تکنیک های یادگیری گروهی : ================================== 1- جلسات بحث وگفتگوی گروهی ( Buzz)- مباحث –سمینار- کارگاه آموزشی - کلاس 2- تمرینات وفعالیتهای مشارکتی از نوع بازی –شیبه سازی- مطالعه موردی –جلسات بحث / بازخورد رسانه ای 3- جلسات بحث رسانه ایی 4- پروژه های گروهی منابع:  مباني و كاربرد تكنولوژي آموزشي در ارتقاي سلامت –مولفين : قدوسيان . احمد- پور اسلامي . دكتر محمد- قاسمي برفي . دكتر رضا- سرمست .حميده- موسويان پور ميركبير .  دستورالعمل فني برنامه هاي آموزش سلامت : رفيعي فر . دكتر شهرام- پارسي نيا. سعيد- ايار.سمير –كشتكار .   وحيد- دژپسند.صفورا- زير نظر : اكبري. دكتر محمد اسماعيل –جمشيدي .دكتر حميدرضا .   تهیه و تنظیم : فرزانه عباسپور